Ông Nguyễn Hữu Dương: Sinh con thứ ba có ảnh hưởng đến phong trào xây dựng NTM vì chủ trương của Đảng là mỗi cặp gia đình chỉ sinh 2 con, không ảnh hưởng đến đời sống kinh tế của các thế hệ sau này. Nếu gia đình nào cũng sinh 3 con, 4 con, trong khoảng 30, 40 năm nữa dân số sẽ tăng gấp đôi và lúc đó chúng ta sẽ thiếu đất ở, đất sản xuất nông nghiệp và dẫn đến đói nghèo.

Uống rượu trong nông thôn, đặc biệt trong các đám hiếu, hỉ, một số địa phương cá biệt đã trở thành tệ nạn, đây là một nếp xấu, vừa hại sức khỏe cho con người, nhất là thanh niên, làm ảnh hưởng đến an ninh trật tự, giao thông trong nông thôn. Các địa phương phải có nhiều biện pháp tuyên truyền, thuyết phục, ngăn chặn để người uống rượu, đặc biệt là thanh niên uống ít đi. Có câu thành ngữ "Uống một chén rượu, người uống rượu/Uống hai chén rượu, rượu uống rượu/Uống ba chén rượu, rượu uống người". Thanh niên đã uống 3 chén trở lên thì sẽ không tỉnh táo, hại rất nhiều.

Tệ nạn ma túy nói chung và trong nông thôn hiện nay khá nhức nhối. Nhiều thôn có thanh niên hút, nghiện ngập ma túy, đây là một vấn đề có tính xã hội cần có sự tham gia lãnh đạo, chỉ đạo của chính quyền các cấp và cả hệ thống chính trị để ngăn chặn tệ nạn này.

Như vậy, cả 3 vấn đề sinh con thứ ba, uống nhiều rượu, tệ nạn ma túy đều ảnh hưởng không nhỏ đến vấn đề xây dựng NTM ở các địa phương.

Ông Nguyễn Hữu Dương: Chương trình Xây dựng NTM xuất phát từ chỉ đạo của BCH Trung ương Đảng thực hiện Nghị quyết 26 Kỳ họp thứ VII, Trung ương X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn (năm 2008), đến năm 2009 Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 491/TTg ban hành Bộ tiêu chí quốc gia xây dựng NTM, đến năm 2010 Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 800/TTg phê duyệt chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM. Mục tiêu của chương trình đến hết năm 2020 cả nước hoàn thành 50% số xã xây dựng NTM, tỉnh Hải Dương phấn đấu hoàn thành 60% (137 xã) hoàn thành xây dựng NTM.

Sự khác biệt chương trình này so với các chương trình trước đây như sau:

- Đây là 1 chương trình phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh, xây dựng con người mới ở nông thôn.

- Chỉ đạo hệ thống từ cấp ủy đến chính quyền, các tổ chức đoàn thể chính trị - xã hội đều vào cuộc.

- Ban Bí thư có chỉ đạo làm điểm 11 xã ở 7 vùng kinh tế để rút kinh nghiệm cho cả nước.

Đặc biệt, chương trình xây dựng NTM sẽ khai thác đầy đủ các nguồn lực về đất đai, về lao động, tài chính ở mỗi xã và có sự hỗ trợ từ cấp trên.

Ông Nguyễn Hữu Dương: Một xã đạt chuẩn NTM là phải hoàn thành 19 tiêu chí gồm 38 nội dung của tiêu chí trên 5 vấn đề lớn là: công tác quy hoạch, phát triển hạ tầng kinh tế xã hội, tổ chức sản xuất, phát triển văn hóa-xã hội và xây dựng hệ thống chính trị vững mạnh, đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân trong xã được nâng lên. Đặc biệt, dân trí, nhân văn của mỗi công dân trong thôn được nâng lên phù hợp trong xu hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Ông Nguyễn Hữu Dương: Vai trò chủ thể mọi phong trào cách mạng trong nông thôn đều phải do nhân dân trong thôn, trong xã xây dựng; được thể hiện các mục tiêu, nội dung, kế hoạch xây dựng NTM nhân dân trong thôn, xã được biết, được bàn, được cùng tham gia xây dựng và tham gia kiểm tra.

Ông Nguyễn Hữu Dương: Nhiệm vụ của BCĐ Xây dựng NTM cấp xã được hướng dẫn trong mục 1, trang 6, kế hoạch số 251 của BCĐ Xây dựng NTM tỉnh. Tuy nhiên, mỗi một xã phải xây dựng nhiệm vụ cụ thể, chi tiết của xã mình, bởi mỗi xã có nét riêng. Nhiệm vụ của ban quản lý xây dựng NTM xã được quy định tại điểm b, mục 2, trang 55 Sổ tay hướng dẫn xây dựng NTM mời bạn đọc tham khảo:

- Tổ chức xây dựng kế hoạch tổng thể và kế hoạch đầu tư hằng năm xây dựng cơ sở hạ tầng và trình cấp có thẩm quyền phê duyệt.

- Tổ chức cho cộng đồng tham gia thực hiện, lập Ban giám sát để giám sát các hoạt động thực thi các dự án hạ tầng trên địa bàn xã.

- Quản lý và triển khai thực hiện các dự án, bao gồm việc thực hiện các bước từ chuẩn bị đầu tư, nghiệm thu bàn giao và đưa công trình vào khai thác sử dụng.

- Ký các hợp đồng kinh tế với các đơn vị có tư cách pháp nhân cung cấp vật tư, xây lắp và dịch vụ để thực hiện các dự án.

Ông Nguyễn Hữu Dương: Xây dựng NTM là việc làm khó, vì vậy Chính phủ và tỉnh có hướng dẫn các địa phương xây dựng kế hoạch đến năm 2015, 2020 và 2030. Từng giai đoạn chọn các xã có thuận lợi để triển khai hoàn thành trước. Kinh nghiệm mọi phong trào cách mạng có sự lãnh đạo của Đảng nhưng phải có ý chí cách mạng tiến công của mọi tầng lớp nhân dân tham gia thì phong trào đó sẽ thành công. Phong trào xây dựng NTM ở các thôn, xã cũng phải phấn đấu quyết liệt, huy động tổng thể các nguồn lực về đất đai, lao động, tài chính và do nhân dân trong thôn, trong xã làm là chính, có sự hỗ trợ giúp đỡ của cấp trên. Một ví dụ điển hình ở thôn Nu, xã Minh Đức (Tứ Kỳ) đã mở đường giao thông từ bề mặt 4,5m lên 6,5m và phải giải tỏa 22 hộ gia đình, đến hết tháng 9 địa phương này đã giải tỏa xong, toàn bộ đất giải tỏa là nhân dân hiến cho làng. Tiền xây dựng lại công trình phụ, tường rào, cổng do hộ gia đình tự bỏ ra.

Ông Nguyễn Hữu Dương: Xây dựng NTM khác với chương trình đầu tư kết cấu hạ tầng vì xây dựng NTM gồm 5  vấn đề: quy hoạch, xây dựng kết cấu hạ tầng, tổ chức sản xuất, văn hóa xã hội, hệ thống chính trị. Xây dựng kết cấu hạ tầng chỉ là 1 trong 5 vấn đề của xây dựng NTM. Hơn nữa, xây dựng NTM không phải chỉ là chương trình đầu tư thuần túy mà nhằm mục tiêu phát triển toàn diện cả về kinh tế, văn hóa xã hội, quốc phòng - an ninh và con người mới ở nông thôn.

Ông Nguyễn Hữu Dương: Mô hình HTX khác với mô hình trước là tổ chức sản xuất phải căn cứ vào quy hoạch và kế hoạch được duyệt hằng năm. Đặc biệt, phải tuân thủ quy hoạch diện tích đất trồng trọt, đất dành cho chăn nuôi, đất dành cho thủy sản và thật coi trọng công tác luân canh cây trồng.

HTX phải làm tốt hơn chức năng dịch vụ là chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật, dịch vụ về giống, thuốc trừ sâu và cung ứng thức ăn chăn nuôi, thủy sản.

Sản xuất phải gắn với sản phẩm hàng hóa, sản xuất sản phẩm gì, bán ở đâu, giá cả dự kiến bao nhiêu? phải được HTX nông nghiệp tính toán, dự báo và vận động nhân dân tổ chức sản xuất.

Ông Nguyễn Hữu Dương: Về công tác quy hoạch phải làm rõ được 3 nội dung: Quy hoạch kết cấu hạ tầng, kinh tế - xã hội; Quy hoạch phát triển sản xuất nông nghiệp và hạ tầng kèm theo; Quy hoạch phát triển công nghiệp, thương mại, dịch vụ và hạ tầng kèm theo.

- Sở đã trình và UBND tỉnh đã phê duyệt 2 đề án: Đề án chuyển đổi cơ cấu cây trồng đạt hiệu quả kinh tế cao (Quyết định 2656/QĐ-UBND) và đề án phát triển chăn nuôi thủy sản tập trung, nâng cao chất lượng quy mô, đảm bảo vệ sinh môi trường (Quyết định 2657/QĐ-UBND) ngày 20-9-2011.

- Sở sẽ tổ chức nhiều lớp tập huấn để chuyển giao tiến bộ kỹ thuật về cây trồng, vật nuôi và thủy sản.

Ông Nguyễn Hữu Dương: Đa số các nhà văn hóa xã hiện nay thường gắn với hội trường hoặc trụ sở làm việc. Xây dựng Nhà văn hóa xã phải tính toán cho nhu cầu sử dụng hiện tại và cho cả vài chục năm sau. Nhà văn hóa phục vụ nhu cầu hội họp của cấp ủy đảng, chính quyền và các tổ chức chính trị - xã hội trong xã và các hoạt động văn nghệ, học tập khác của nhân dân trong xã. Hiện nay nhu cầu sử dụng nhà văn hóa của một số xã còn ít bởi điều kiện kinh tế của nhân dân chưa giàu sang nên tổ chức ít các hoạt động văn hóa, thể thao hoặc lãnh đạo địa phương tổ chức ít các lớp học tập để nâng cao dân trí. Trong một vài chục năm tới, nhu cầu sử dụng sẽ tăng lên. Khi triển khai xây dựng NTM cũng sẽ rút kinh nghiệm để có nhiều nội dung hoạt động ở nhà văn hóa hơn.

Ông Nguyễn Hữu Dương: Xã đạt được nhiều tiêu chí nhất là xã Nhân Quyền (Bình Giang) đạt 15/19 tiêu chí, xã tiếp theo là Tân Kỳ (Tứ Kỳ), Tứ Cường (Thanh Miện), Nam Tân (Nam Sách)...
Kinh nghiệm của các xã này là:

- Đội ngũ cán bộ từ xóm, thôn đến xã phải có năng lực, nhiệt tình, trách nhiệm, năng động, sáng tạo vì nhân dân.

- Công tác quy hoạch phải làm sớm, chính xác, đầy đủ và khi quy hoạch đã được phê duyệt thì triển khai xây dựng và tổ chức sản xuất phải thực hiện cho đúng.

- Mọi việc phải được bàn bạc dân chủ từ trong Đảng đến nhân dân theo đúng quy chế của Đảng và Quy chế dân chủ của Chính phủ quy định.

Ông Nguyễn Hữu Dương: Ban chỉ đạo xây dựng NTM tỉnh kết hợp với Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy đang biên tập tài liệu Hỏi - đáp về xây dựng NTM. Cần phải đào tạo cán bộ tuyên truyền, hướng dẫn xây dựng NTM cho cấp thôn, xã, huyện. Tăng cường tuyên truyền trực quan như tổ chức đi tham quan học tập các xã đã làm tốt, kẻ vẽ các chỉ tiêu, nội dung xây dựng NTM trên bảng tin, các nơi công cộng trong thôn, xã.

Ông Nguyễn Hữu Dương: Theo quy định của Bộ Giao thông vận tải, của tỉnh thì đường chuẩn xây dựng NTM từ xóm, thôn, xã phải là đường bê-tông hoặc đường nhựa cho nên Chí Linh cũng phải tuân thủ theo quy định trong Bộ tiêu chí quốc gia.

Ông Nguyễn Hữu Dương: Mỗi một xã có công trình cấp thiết khác nhau, có xã làm đường trục xã, trường mầm non, trường tiểu học, trạm cấp nước... Chọn công trình nào do ban chỉ đạo xây dựng NTM của xã quyết định, huyện và tỉnh không can thiệp cụ thể. Ngay việc phê duyệt công trình cũng làm đúng theo Thông tư liên tịch số 26 là 3 tỷ trở xuống do Chủ tịch UBND xã phê duyệt, trên 3 tỷ do Chủ tịch UBND huyện phê duyệt.

Ông Nguyễn Hữu Dương: Ông phải dự họp, nghe đài truyền thanh xã phổ biến về kế hoạch, nội dung, mục tiêu xây dựng NTM của thôn, xã mình. Ông phải sản xuất nông nghiệp, trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản, thâm canh để có năng suất, chất lượng theo đúng hướng dẫn của xã, phải xây dựng, giữ gìn nếp sống văn hóa của bản thân và gia đình, mẫu mực trong thôn. Khi địa phương vận động đóng góp xây dựng (đất đai, tài chính...) thì phải gương mẫu tham gia thực hiện trước.

Ông Nguyễn Hữu Dương: Các địa phương sẽ phát triển thêm các cụm, khu công nghiệp, lúc đó lao động sẽ về gần quê để lao động ở các công ty. Sản xuất nông nghiệp sẽ được chuyển giao các tiến bộ kỹ thuật như: nhiều máy làm đất công suất to, nhỏ khác nhau, công cụ sạ hàng, sử dụng thuốc cỏ, quy trình bón phân khoa học sẽ tiết kiệm lao động sống trong sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, vẫn phải chọn lọc, đào tạo một lực lượng lao động trẻ trong nông nghiệp để có tri thức tiếp nhận và chuyển giao tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất.

Ông Nguyễn Hữu Dương: Có 3 tiêu chí hiện nay nhiều địa phương phản ảnh là khó thực hiện: thu nhập gấp 1,5 lần, lao động nông nghiệp nhỏ hơn hoặc bằng 25% và xây dựng chợ nông thôn. Sơ kết làm điểm của 11 xã trong cả nước Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã tổng hợp và báo cáo Chính phủ, thời gian tới Chính phủ có thể sẽ xem xét và điều chỉnh một số tiêu chí cho phù hợp.

Để ngăn chặn bệnh thành tích trong xây dựng NTM, các cấp, các ngành khi kiểm tra, đánh giá 19 tiêu chí ở các xã phải thật chính xác, khách quan. Tuyên truyền xây dựng NTM có biểu dương, động viên các thôn, các xã, các cá nhân làm tốt, nhưng đồng thời cũng nhắc nhở các thôn, xã làm yếu kém và phê phán các sai phạm trong khi thực hiện xây dựng NTM.

Ông Nguyễn Hữu Dương: Không phải giải thể, ban chỉ đạo chỉ bổ sung thêm 2 thành viên là Bí thư Đảng ủy và Văn phòng Đảng ủy cộng với Ban quản lý cũ là ban chỉ đạo xây dựng NTM của xã.

Ông Nguyễn Hữu Dương: Giải pháp về bảo đảm an ninh trật tự là phải tăng quyền lực của nhà nước: hướng dẫn, tuyên truyền về luật pháp cho nhân dân và làm tốt phong trào Toàn dân đoàn kết đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư. Chính quyền cần xử lý nghiêm minh các vi phạm pháp luật, các quy định của địa phương đối với các công dân vi phạm.

Ông Nguyễn Hữu Dương: Quy hoạch NTM ở tỉnh ta đã phê duyệt được 80/229 xã, số xã đang thực hiện lập quy hoạch dự kiến hoàn thành trong năm 2011 là 149 xã.

Khó khăn trong xây dựng quy hoạch là thiếu tư vấn thạo việc, giàu kinh nghiệm. Cán bộ trong thôn, xã tham gia vào bản quy hoạch còn ít.

Cách tháo gỡ: Phải làm đúng hướng dẫn tại Thông tư liên tịch số 26 của Bộ Kế hoạch - Đầu tư, Bộ Tài chính và Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. Làm đúng các phần việc thuộc trách nhiệm của xã: Khảo sát, đo đạc, tổ chức lấy ý kiến nhân dân... Có nhiều cuộc thảo luận của cán bộ quân dân chính thôn và xã với đơn vị tư vấn để xây dựng quy hoạch phù hợp cho hiện tại và lâu dài, nhất là các công trình điện, đường, trường, trạm, nhà văn hóa, trạm cấp nước, bãi chôn lấp rác và các quy hoạch sản xuất khác.

Ông Nguyễn Hữu Dương: Kinh phí cho quy hoạch không phải là vấn đề khó khăn lắm vì 2 năm nay tỉnh đã cấp 17,8 tỷ đồng cho 178 xã, gần đây tỉnh lại cấp tiếp cho 58 xã triển khai giai đoạn 1, mỗi xã 50 triệu đồng để bổ sung làm quy hoạch. Quan điểm của tỉnh là 58 xã phải hoàn thành bản quy hoạch có chất lượng trong năm 2011. Hiện nay đã phê duyệt quy hoạch 80 xã, 149 xã còn lại phấn đấu cơ bản hoàn thành trong năm 2011.

Ông Nguyễn Hữu Dương: Đơn vị tư vấn liên hệ: Trung tâm tư vấn quy hoạch xây dựng thuộc Sở Xây dựng tỉnh Hải Dương hoặc điện thoại cho Giám đốc Sở Xây dựng, Phó ban chỉ đạo xây dựng NTM theo số: 0913256025.

Ông Nguyễn Hữu Dương: Không phải bỏ quy hoạch điểm dân cư đã được phê duyệt, chỉ lồng ghép quy hoạch sản xuất vào quy hoạch dân cư (có thể chỉnh trang cho hoàn thiện hơn) và quy hoạch xây dựng hạ tầng kinh tế.

Ông Nguyễn Hữu Dương: Bạn phải đọc nhiều tài liệu và biên tập thành tài liệu riêng của thôn và xã mình để triển khai ở hội nghị hoặc phát trên đài truyền thanh. Bạn sử dụng nhiều thông tin trên quyển Sổ tay hướng dẫn xây dựng NTM và Thông tư liên tịch số 26 của liên bộ. Thời gian tới sẽ phát hành Tài liệu hỏi - đáp về xây dựng NTM cũng sẽ giúp bạn chọn lọc được thông tin tốt hơn để tuyên truyền.

Ông Nguyễn Hữu Dương: Ban chỉ đạo xây dựng NTM sẽ tổ chức nhiều lớp dạy nghề hơn cho 58 xã này và nội dung dạy nghề sẽ kết hợp cả nghề mới về công nghiệp, tiểu, thủ công nghiệp với dạy nghề nông nghiệp sâu kỹ, gắn kết với thực hành, chất lượng hơn.

Ông Nguyễn Hữu Dương: Phát triển chợ nông thôn phải theo tập quán và nhu cầu của nhân dân địa phương, cái chính là chỉnh trang, cải tạo chợ cũ và xây dựng các điểm buôn bán nhỏ ở các thôn.

Ông Nguyễn Hữu Dương: Quy định nhiệm vụ của chính quyền cấp huyện được quy định ở trang 65, kế hoạch 251 ngày 1-3-2011 của Ban chỉ đạo tỉnh. Quy định đối với chính quyền cấp xã được quy định tại Sổ tay hướng dẫn xây dựng NTM và tài liệu tuyên truyền của ban chỉ đạo xây dựng NTM (trang 7). Quy định trách nhiệm cụ thể của từng người dân sẽ do ban chỉ đạo, ban quản lý của xã xây dựng và hướng dẫn. Vì quy định này phải được bàn bạc trong nhân dân (theo Quy chế dân chủ) và mỗi xã có sự khác nhau về tổ chức sản xuất, mức đóng góp...

Ông Nguyễn Hữu Dương: Các xã điển hình ở các tỉnh lân cận: Thanh Tân, Kiến Xương (Thái Bình); Hải Đường, Hải Hậu (Nam Định); Thụy Hương, Chương Mỹ (Hà Nội)...

Ông Nguyễn Hữu Dương: Có 3 khó khăn trong triển khai thực hiện xây dựng NTM:

- Chọn cán bộ để giao việc xây dựng NTM ở xóm, thôn, xã. Đội ngũ cán bộ này vừa có trình độ, hiểu biết về chủ trương, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp xây dựng NTM ở địa phương mình nhưng lại phải là người có tín nhiệm được nhân dân tin tưởng.

- Nguồn vốn để xây dựng NTM ở các thôn, xã khá lớn, điều kiện ngân sách của Chính phủ, của tỉnh cũng gặp nhiều khó khăn. Tình hình sản xuất ở các địa phương cũng không có dư dật nhiều về tài chính để xây dựng NTM. Chính vì vậy mà phải khai thác nhiều nguồn lực từ quỹ đất, đóng góp của nhân dân trong xã, sự ủng hộ của người con quê hương ở mọi miền Tổ quốc.

- Mục tiêu của xây dựng NTM là nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của cư dân nông thôn. Vì vậy, việc tổ chức sản xuất các ngành nông nghiệp, công nghiệp, thương mại, dịch vụ phải được xây dựng kế hoạch chi tiết hằng năm, 5 năm và triển khai thực hiện hiệu quả mới là mấu chốt bền vững để nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân.

Ông Nguyễn Hữu Dương: Nông dân đón nhận phong trào xây dựng NTM với tư tưởng phấn khởi, tin tưởng, đợi chờ và có cả sự lo lắng, tính toán để thực hiện được mục tiêu xây dựng NTM của thôn, xã mình. Đặc biệt là sự đợi chờ về hỗ trợ kinh phí của cấp trên.

Ông Nguyễn Hữu Dương: Hiện nay tỉnh Hải Dương đang có chính sách hỗ trợ về phân bón trả chậm và hỗ trợ lãi suất phân bón trả chậm cho hộ nghèo và cận nghèo để phát triển sản xuất. Các xã khó khăn hơn sẽ được tỉnh, huyện xem xét quan tâm và bố trí các chương trình, mục tiêu như đường, trường, trạm, nước sạch...

Ông Nguyễn Hữu Dương: Hiện nay 100% các xã đã thành lập Ban quản lý xây dựng NTM, một số xã triển khai chậm hơn vì không thuộc diện 58 xã triển khai giai đoạn 1 (2011-2015).

Thời gian giao lưu đã hết. Xin chân thành cảm ơn các vị khách mời và bạn đọc!