Không biết năm nay thế nào mà bước sang tháng Chạp trời lại rét thế. Gió bấc mưa phùn, đã rét lại càng rét hơn. Cái rét khiến cho tôi ít ra đường, thường cố co ro nán lại trong chăn mỗi sớm. Sáng nay cũng vậy, ngày nghỉ cuối tuần khiến tôi đã lười lại càng lười hơn. Thì rét thế, mưa thế dậy sớm làm gì cơ chứ. Mãi hơn tám giờ, tôi mới chui ra khỏi chăn. Ngó ra ngõ thấy xi xao tiếng người. Chợt thoáng thấy một người gánh đồ mã xanh xanh đỏ đỏ đi qua. Toàn mũ là mũ. Hình như có cả những đôi ủng lủng lẳng dắt xung quanh nữa. Tôi bỗng giật mình, hình như là đã đến Tết ông Táo. Nhìn vội lịch trên tường, quả đúng vậy. Hôm nay là chủ nhật, ngày hai mươi hai tháng Chạp. Vậy là ngày mai, thứ hai là Tết ông Táo thật rồi!
Ngoài đường tấp nập người đi lại. Ai cũng có vẻ vội vã. Người gồng gánh con gà, mớ rau, buồng cau, trái chuối tất tả đi chợ. Người từ chợ về hầu như ai cũng mua mũ, hia xanh đỏ, tím vàng bằng giấy. Đó là “trang phục” của Táo quân. Tôi chợt nhớ, ngày xưa khi còn nhỏ, cha tôi thường kể cho nghe sự tích Táo quân và Tết ông Táo. Đêm đông mưa phùn gió bấc, chui trong chăn, nằm trên ổ rơm, hoặc quây quần bên bếp lửa mà nghe cha tôi kể chuyện thì không còn gì thú vị bằng.
Từ xa xưa, ngưỡng mộ lòng chung thủy của vợ chồng ông Công ông Táo, các gia đình đều thờ cúng với hy vọng Táo quân sẽ giúp giữ “bếp lửa” luôn nồng ấm và hạnh phúc. Theo tục lệ cổ truyền, hằng năm, cứ đến ngày 23 tháng Chạp âm lịch, Táo quân lại cưỡi cá chép bay về trời để trình báo mọi việc với Ngọc Hoàng. Cho đến đêm giao thừa Táo quân mới trở lại trần gian để tiếp tục công việc coi sóc bếp lửa của mình. Bố tôi còn kể rằng, vì Táo quân quanh năm chỉ ở trong bếp, biết hết mọi chuyện trong nhà, cho nên để Vua Bếp "phù trợ" cho mình được nhiều điều may mắn trong năm mới, người ta thường làm lễ tiễn đưa ông Táo về chầu trời rất trọng thể.
Ngày ấy, tôi háo hức nghe chuyện một phần là do chuyện ly kỳ, hấp dẫn, phần khác quan trọng hơn là vì sắp đến Tết. Tôi đâu có biết “Tết đến sau lưng con trẻ thì mừng, bố mẹ thì lo”. Ôi, cái thời nghèo đói, câu nói đó trở thành cửa miệng của người lớn. Bao nhiêu thứ phải lo. Quanh năm tất bật, cuối cùng ba ngày Tết vẫn không đủ. Mãi về sau này, khi lớn lên tôi mới hiểu rõ hơn về câu nói đó và càng thương cha mẹ hơn.
Do quan niệm mỗi nơi, cộng thêm sự phong phú về nếp sống văn hóa ở mỗi vùng miền mà nghi thức cúng ông Táo cũng có phần khác nhau. Từ Nghệ An trở ra Bắc, người ta thường mua cá chép sống về cúng rồi thả xuống sông, hồ hoặc thả vào giếng, nuôi cá cho đến lớn để cá trông coi gia đình luôn thịnh vượng, con cháu được đỗ đạt, làm ăn được hanh thông. Có gia đình quan niệm nên phóng sinh để cá hóa thành rồng đưa ông Táo lên trời. Riêng vùng Nam Trung Bộ trở vào thì quan niệm để tỏ lòng biết ơn các Táo, họ có thể dâng hoa quả, kẹo, bánh mứt... miễn là đồ ngọt, là cây nhà lá vườn chứ không cần cầu kỳ, chỉ cần lòng thành. Đặc biệt, ở các tỉnh Nam Trung Bộ thường có bánh cốm làm bằng bột nếp rang nở, ở miền Nam là món bánh mè hay còn gọi là “thèo lèo”.
Nhắc tới thèo lèo tôi lại nhớ em đến vô cùng. Lần đầu tiên nghe đến cái tên “thèo lèo” đó tôi đâu có hình dung ra nó là cái gì. Mãi đến khi em gửi thèo lèo ra thì tôi mới biết đó là những thanh kẹo lạc, kẹo vừng. Tết ông Táo đến rồi. Giờ này chắc em cũng đang đi chợ sắm Tết. Năm nay, em có làm nhiều bánh thèo lèo không? Phương nam không có mùa đông, em bảo chỉ hình dung cái rét ngoài Bắc. Ôi, ước gì giờ này có em ở đây mà “thưởng thức” cái rét của mùa đông phương bắc, mà cùng tôi đi sắm chợ Tết! Tết ông Táo của tôi và em dứt khoát có thêm món bánh thèo lèo, có hơi ấm phương nam để ngọn lửa tình yêu chung thủy từ Táo quân sưởi ấm chúng tôi, cho chúng tôi mãi mãi bình yên và hạnh phúc.
Tản văn của Xuân Thu