Gấc dễ lên lắm. Một lần, mẹ nấu xôi gấc vì nhiều hạt quá nên phải nhặt bớt ra trước khi thổi, tôi lấy hạt gấc ném quếnh quáng vào góc vườn gần mấy cây nhãn, cây mít. Khi mưa xuân đến, hạt gấc đã ủ sẵn mầm non dưới lớp lá khô mới nhú lên, vươn dài cánh tay bám vào cành cây, thân cây leo nhanh nhoáng nhoàng. Chẳng mấy chốc, gấc đã trèo lên tận ngọn mít tít trên cao. Mít đã cho quả từ tháng sáu tháng bảy nên lúc gấc leo lên là lúc mít nghỉ ngơi và gấc “vị khách không mời mà đến” cứ mặc sức đẻ nhánh, ra hoa. Gấc ra hoa sai bện như hoa mướp nhưng hoa gấc màu trắng, cánh mỏng khum khum như chiếc loa kèn. Gió bấc đến là lúc quả gấc lớn nhanh như ngan như ngỗng. Dây gấc chỉ bé bằng ngón tay nhưng dẻo như thừng sắc rắn, dây leo đến đâu lại vòng tay ôm chặt vào cành cây lấy đà đu lên cao tiếp. Mỗi nách một quả lủng lẳng trong gió như những quả chuông xanh. Càng lên cao hóng được nhiều gió trời nắng trời quả càng phởn phơ, chũm chĩm. Đến khi những sợi nắng đông hanh rực rỡ là lúc gấc được nhuộm dần màu áo đỏ. Nhìn giàn gấc đỏ ròi rọi tưởng  hàng trăm ông mặt trời nhỏ đang treo ngược trong vườn, con mắt như lạc lối trong một thiên đường đỏ dưới trần gian.

Sáng nào dậy tôi cũng ra vườn ngửa cổ lên đếm những quả  gấc đang chín. Rồi  chuẩn bị thúng gậy ra hái gấc. Quả nào dưới thấp thì tay cầm dao tay đỡ gấc cắt một nhát là xong. Những quả nào trên tít ngọn cây mít thì phải trèo lên dùng gậy tre dài kều thật nhẹ gấc vào tầm tay rồi mới hái. Mà phải nhẹ nhàng vì nếu mạnh tay lúc này là dây gấc sẽ đứt thì hỏng hết những quả còn xanh, hoặc là gấc chín sẽ rụng bịch xuống vỡ nát. Vỏ gấc có gai nhỏ li ti nhưng không nhọn nên có cầm ôm trọn trong lòng bàn tay thì cảm giác cũng chỉ như đang được những chiếc gai tù đó châm cứu, rất dễ chịu.

Mẹ tôi thường chuẩn bị gạo nếp thơm thổi xôi gấc mới  để cúng cầu an tạ ơn trời đất đã cho một vụ mùa no đủ. Bao giờ mẹ cũng phải để dành gấc chín để thổi xôi gấc đỏ cúng giao thừa. Có năm nhiều gấc mẹ còn gói bánh chưng gấc, nấu chè gấc. Khi ăn xôi gấc, tôi thích dùng tay chim chim miếng xôi thành hình tròn như trái gấc con con rồi mới ăn. Có lúc ăn xong mà quên rửa mặt thì nào môi, nào má được gấc đánh son hồng, đến trường rồi mà lũ bạn vẫn phát hiện ra mình ăn gấc.

Ngày cưới của chị gái, tôi đã ngắt cả thúng gấc để mẹ chuẩn bị thổi xôi. Gấc nhà chưa đủ thì mấy bác hàng xóm lại gọi sang vườn nhà bác để gắt gấc về mà thổi xôi. Các cụ quan niệm ngày cưới có xôi gấc là đỏ cả đời người. Thể hiện mong muốn, chúc cho đôi vợ chồng trẻ sống hạnh phúc bền lâu, con cái đầy đàn, chăm ngoan, tiến bộ, gia đình luôn đầm ấm, sung túc, vì gấc đỏ sẽ mang thiên đường xuống ngay tại trần gian này. Nên biết thổi xôi gấc là kỳ công nhưng bố mẹ vẫn làm chứ không thay bằng món nào khác. Mẹ xếp gấc vào đầy gầm giường chen chúc như đàn lợn con nằm ngủ. Sáng sớm, tôi bổ gấc mỏi tay để mẹ nấu. Mấy chục đĩa xôi đơm khuôn vuông như bánh chưng bày trên mâm cỗ. Những cụ già trong họ không đến đám cưới được thì mẹ gửi biếu đĩa xôi báo hỷ. Các bà già ăn xong vẫn không quên gói một miếng xôi phần cho cháu ở nhà. Lũ trẻ đón phần của bà, của mẹ ăn ngọt lịm. Gấc lại quệt lên má đỏ ửng như đánh son.

Trời mưa lạnh lạnh thế này mà được ăn một miếng xôi gấc mẹ nấu  thì ấm bụng phải biết.