Ngày lại ngày, cháu học sinh tiểu học lại kéo lê cái cặp sách có bánh xe qua phố. Tôi đoán cháu có trọng lượng cơ thể chỉ trên dưới hai mươi cân, mảnh mai như tàu lá. Một lần, tình cờ gặp người mẹ đi sau cháu, thấy tôi có vẻ để ý đến cái cặp sách có bánh xe, chị bảo rằng, thấy báo chí nói có cháu học lớp 1 đeo cặp sách nặng gẫy xương vai, chị lo quá. Thế là phải mua ngay cái cặp này!
Tôi cũng thấy nhiều bậc phụ huynh không bất ngờ khi nghe tin này, vì tiếng kêu chương trình học quá tải đã nhiều năm rồi, nhưng sách giáo khoa (SGK) cứ mỗi ngày một nhiều hơn, chứ không có giảm. Theo số liệu điều tra của Công ty Phát hành sách Hà Nội năm 2008, học sinh lớp 1 có 59 cuốn sách tham khảo và 20 cuốn SGK bắt buộc phải mua. Vậy nếu chồng số sách trên lên thì có lẽ chiều cao chồng sách cũng xấp xỉ cô bé đang kéo cái cặp sách kia. Vì lợi nhuận in sách, người ta vẫn đua nhau ra sách, riêng sách tham khảo lớp 4 mà đã có tới 147 cuốn! Một phụ huynh học sinh đã nói vui rằng, chỉ vì các nhà làm sách "tham" mà chúng tôi bị con em "khảo" tiền mua sách liên tục, dẫu biết những cuốn sách ấy chẳng có mấy lợi ích!
Thế nhưng không phải tất tật chương trình trong SGK đều là quá tải, mà nói chính xác như một số nhà nghiên cứu giáo dục thì chỉ có những môn nhất định, những phần nhất định và những cấp nhất định. Thừa mà vẫn thiếu. Đó là vì, kiến thức của học sinh vẫn còn nhiều "lỗ hổng". Một trong những lỗ hổng đó là dạy học sinh làm người, dạy kỹ năng sống và chúng ta đã và đang phải trả giá cho không ít hiện tượng tiêu cực trong giới trẻ trước cơn lốc của kinh tế thị trường.
Trở lại cái cặp sách có bánh xe của cháu học sinh lớp 1 cũng cần xem cháu có phải chỉ mang có sách? Liên quan đến cái "gánh nặng" trên vai các cháu còn có phần quan tâm (hay không quan tâm) của cha mẹ học sinh. Không thể vì mải làm ăn mà cha mẹ không biết hôm nay con học môn gì, cần những cuốn sách nào... chứ không phải cứ "bê" cả bộ sách đi lại kèm theo nước uống, đồ chơi và đồ ăn! Sự ngăn nắp và sử dụng đúng "công năng" của cái cặp cũng là cách rèn luyện kỹ năng sống để sau này bước vào đời. Việc làm giảm trọng lượng của chiếc cặp sách là trách nhiệm của cả gia đình, nhà trường và xã hội, không nên để trẻ em phải mang cặp sách nặng quá một phần mười trọng lượng cơ thể. Các chuyên gia chấn thương - chỉnh hình đã khuyến cáo về hiện tượng này để tránh di họa gù, vẹo cột sống cho trẻ em.
NGUYỄN THẾ TRƯỜNG