Cuộc họp giao ban đầu tháng, ông Bí thư Đảng bộ xã kết thúc vấn đề khá gay gắt: - Đồng chí Bí thư Chi bộ trường THCS phải nghiêm túc nhìn nhận lại vấn đề mà phụ huynh học sinh đã phản ánh. Hy vọng, trong thời gian tới, nhà trường phải bằng mọi cách nâng cao chất lượng dạy và học để lấy lại niềm tin của nhân dân xã nhà..."

Quả thực, hôm đó thời tiết khá mát mẻ nhưng sao Hiệu trưởng Hùng vẫn thấy mồ hôi túa ra thấm hết vai áo. Bao nhiêu ánh mắt đổ dồn về phía ông nửa như trách cứ, nửa như cảm thông. Cái cảm giác xấu hổ trước các vị lãnh đạo chủ chốt xã cứ đeo bám lấy ông mấy ngày hôm nay. Nghe đâu, nhiều phụ huynh còn xì xào rằng cô Hồng có buổi lên lớp chỉ cho học sinh ghi xong tên đầu bài và các đề mục rồi để đấy làm việc riêng, không giảng mà cũng chẳng chữa bài, để mặc học sinh dưới lớp ngồi nói chuyện như pháo rang. Thầy Tiến nhiều hôm không biết gia đình có công to việc lớn gì mà bước vào lớp mặt đỏ tưng bừng, quát mắng học sinh ầm ĩ. Có lần học sinh lên bảng không làm được bài, giận quá thầy bắt em đó quỳ trên bục giảng suốt cả tiết học. Nghĩ lại, ông Hùng thấy ngượng trước phẩm chất nghề nghiệp và tư cách đạo đức của hai giáo viên trường mình. Mà ngượng hơn nữa, bởi mới hôm nào khai giảng, trước toàn thể lãnh đạo địa phương, Ban đại diện Hội Cha mẹ học sinh ông còn tự hào báo cáo vanh vách về tình hình chất lượng đội ngũ giáo viên nhà trường: 100% đạt chuẩn, trên chuẩn là...

Sáng nay, ngay sau giờ chào cờ, ông Hùng không lên phòng làm việc như mọi khi mà cầm cuốn sổ dự giờ và cây bút đã chuẩn bị sẵn từ trước cùng với hai đồng chí tổ trưởng lên thẳng phòng học lớp 8B. Vừa lúc, cô Hồng cũng bắt đầu vào bài:

- Xin phép cô giáo, chúng tôi xin được dự giờ thăm lớp tiết này.
- Vâng... Mời các thầy, cô vào dự ạ... - Bị dự giờ đột xuất nên cô Hồng tỏ ra luống cuống.
Tiết học trôi qua một cách tẻ nhạt. Học sinh trật tự, chú ý nghe giảng nhưng lớp học trầm, ít có cánh tay giơ lên phát biểu. Khi đã hết giờ, ông gọi cô Hồng lên để rút kinh nghiệm:

- Theo cô tự đánh giá thì cô thấy tiết dạy của mình thế nào?- Ông trực tiếp vào thẳng vấn đề.
- Dạ thưa chú... Do không chuẩn bị được đồ dùng trực quan nên tiết dạy của cháu... có phần hơi khô cứng... - Cô Hồng rụt rè.

- Đó chỉ là một vấn đề. Lẽ ra cô cần mở rộng thêm phần liên hệ thực tế để học sinh dễ tiếp thu bài giảng. Đằng này, tôi thấy cô quá trung thành với cuốn sách giáo khoa- Ông Hùng gay gắt.
Rồi ông dịu giọng:

- Tôi còn nhớ, năm ngoái trong đợt hội giảng, cũng bài này cô chuẩn bị rất chu đáo, giáo viên trong tổ ai cũng đánh giá cao giờ dạy của cô. Mà hình như cô còn sử dụng đồ dùng tự làm phải không nhỉ?
- Dạ thưa chú, trong phòng đồ dùng hiện vẫn còn giữ ạ.
Ông Hùng lắc đầu:

- Cô thấy đấy, nếu cô chịu khó bỏ ra chút ít thời gian, công sức thì chất lượng và hiệu quả bài dạy hẳn sẽ khác. Học sinh sẽ có hứng thú học bài. Đâu phải chỉ là thể hiện trong 1, 2 giờ hội giảng.
Cô Hồng đã ra khỏi phòng rồi mà ông Hùng vẫn còn ngồi thừ ở đó. Thấy Hồng bước ra khỏi phòng hiệu trưởng với nét mặt rầu rĩ, mọi người đều xì xào không biết đã có chuyện gì xảy ra. Đúng lúc, lại có tiếng trống vào tiết sau, tất cả giáo viên có giờ đều rảo bước, xách cặp lên lớp. Lần này, ông quyết định cùng Ban chuyên môn vào dự tiết dạy của thầy Tiến, giáo viên luôn được xếp loại A cấp trường trong các đợt thi đua. Giống như cô Hồng, thầy Tiến lúc đầu có phần bất ngờ song chỉ chốc lát anh đã lấy lại bình tĩnh và thao tác theo đúng trình tự của tiết dạy một cách khá thuần thục và bài bản. Tiết này có thể đánh giá là khá, hơn hẳn với tiết của cô Hồng. Hết giờ, khi lên đến phòng Hội đồng ông Hùng gọi Tiến lại và bảo:

- Thầy Tiến lát nữa nộp lại giáo án cho tôi kiểm tra nhé!
Lát sau đã thấy Tiến ngập ngừng ở cửa phòng ông, giọng ấp úng:
- Báo cáo hiệu truởng, bài soạn của em còn để ở trong máy, chưa kịp in ra ạ.
Nãy giờ ông Hùng cảm thấy có phần yên tâm về Tiến, không nghĩ là thầy Tiến có thể làm việc một cách thiếu nghiêm túc, ông giận dữ:
- Chắc cậu phải biết rõ lên lớp mà không có giáo án sẽ là vi phạm quy chế chuyên môn chứ? Cậu làm tôi thất vọng quá.

- Dạ, em biết. Nhưng quả thật mấy hôm nay em đang có thợ sửa nhà, mà chuyện xảy ra cũng chỉ có lần này, mong anh chiếu cố...
- Nếu tôi thường xuyên kiểm tra đột xuất thì biết đâu không phải chỉ có lần này. Tôi có quyền lập biên bản đối với việc vi phạm của cậu lắm chứ?
Kết quả của việc dự 2 tiết dạy khiến ông Hùng có thể thấy rõ nếu không thường xuyên kiểm tra và nghiêm khắc đối với nhân viên của mình sẽ khó có được chất lượng giáo dục tốt. Thường ngày, Ban chuyên môn vẫn tiến hành kiểm tra giáo án định kỳ, có báo cáo kết quả rằng giáo viên đều có bài soạn đầy đủ trước khi lên lớp và thường xuyên sử dụng thiết bị dạy học. Vậy mà mới chỉ kiểm tra đột xuất được hai tiết dạy đã thấy lộ ra một số khiếm khuyết và sai phạm. Chứng tỏ ở đây đã có sự không trung thực, hoá ra còn có những người như cô Hồng, thầy Tiến chỉ làm việc một cách qua loa, đại khái, lên lớp cho đủ số tiết để che mắt lãnh đạo. Học sinh bây giờ đâu giống học trò xưa, chúng có thể nhận xét, đánh giá tư cách giáo viên, biết thế nào là đúng, thế nào là sai. Ở trường có chuyện gì thì phụ huynh cũng sẽ biết. Như vậy, những gì phụ huynh phản ánh trong cuộc họp Hội đồng nhân dân hẳn là có cơ sở. Chính bản thân ông mắt thấy tai nghe đã thấy khó có thể chấp nhận được, đó là còn chưa kể đến những điều khuất tất sau lưng mà ông không được biết nữa chứ. Nhớ lại có lần thầy Phúc, giáo viên chủ nhiệm lớp 8A báo cáo với ông về việc thầy Tiến ít trả bài kiểm tra cho học sinh, nhiều em có thắc mắc về điểm số của mình, ông đã gạt đi và còn tỏ ý nghi ngờ Phúc có ý hại đồng nghiệp khi Phúc cho rằng có thể thầy Tiến tự "cấy" vào sổ điểm để khỏi phải mất công chấm bài. Ông Hùng bỗng giật mình. Có thể ông đã có cái nhìn không đúng về Phúc chăng?
Ông đã có ấn tượng với Phúc ngay từ lần ấy. Hôm đó có giáo viên xin nghỉ đột xuất vì có con ốm phải nhập viện. Không kịp bố trí người khác dạy thay, Phó hiệu trưởng nhìn thời khoá biểu thấy Phúc trống giờ, mới nhẹ nhàng bảo:

- Thầy Phúc lát nữa cầm giáo án lên lớp 7B dạy thay cô Lý môn Giáo dục công dân nhé.
Chẳng ngờ Phúc đáp lại ngay:
- Thưa anh, nếu đúng chuyên môn của mình thì em sẽ đồng ý ngay nhưng bộ môn Giáo dục công dân đâu phải là chuyên môn của em. Vì thế, em xin phép được từ chối.
- Nhưng nếu là môn khác thì cậu nói vậy là đúng quá. Đằng này môn Giáo dục công dân thì có khó khăn gì đối với cậu kia chứ?- Phó hiệu trưởng lớn tiếng.
Phúc từ tốn:
- Anh ạ, em cho rằng dù là môn gì thì giáo viên cũng cần có sự chuẩn bị bài trước mới có thể lên lớp được. Vả lại, trái với chuyên môn của mình chất lượng bài giảng sẽ kém, học sinh sẽ đánh giá năng lực chuyên môn, ảnh hưởng đến uy tín giáo viên.
Cuối cùng, Hiệu phó đành phải chịu trước lý lẽ của Phúc. Báo cáo việc này với ông, cả ông và Phó hiệu trưởng đều tỏ ra không hài lòng vì thái độ chống đối cấp trên của Phúc.
Ông vẫn cho rằng Phúc không có chí tiến thủ, đồng nghiệp thì nhận xét Phúc bảo thủ. Trong khi mọi người đua nhau tham gia các lớp học nâng cao còn Phúc, anh ta như chỉ miệt mài với những cuốn tài liệu bồi dưỡng thường xuyên, các cuốn sách tham khảo về chuyên môn nghiệp vụ mượn ở thư viện hoặc có hôm trống giờ ngồi lỳ trên đó, đọc đọc, chép chép. Có ai biết đấy là đâu, ngoài học sinh những lớp mà anh trực tiếp giảng dạy. Mỗi buổi có giờ của thầy Phúc những cặp mắt tròn xoe như hai hòn bi ve lại chăm chú nhìn lên bảng, dõi theo từng động tác của thầy. Cách thầy nhiệt tình, say sưa trong từng bài giảng khiến học sinh cứ hút theo. Chẳng phải thầy quá nghiêm khắc mà chính bởi lối truyền thụ nhẹ nhàng, dễ hiểu và vốn kiến thức sâu rộng của thầy. Thú nhất là những giờ thực hành thí nghiệm, trò được vận dụng phần lý thuyết đã học vào thực tế. Thật là bổ ích, thiết thực mà lại không quá căng thẳng. Chẳng thế mà thầy Phúc vẫn nói với học sinh của mình: "Thầy không gây áp lực cho các em, các em hãy coi những giờ thực hành của thầy như là học mà chơi, chơi mà học vậy"...
Trước đây, ông còn thấy ở Phúc sự ngang tàng, chẳng giống ai. Ấy là một lần trong cuộc họp hội đồng khi ông đưa ra vấn đề giáo viên nên đi học để nâng cao trình độ bởi sắp tới trường có hướng phấn đấu xây dựng trường chuẩn quốc gia, cần phải có nhiều cán bộ, giáo viên đạt trình độ trên chuẩn để làm rạng rỡ cho đội ngũ nhà trường bên cạnh việc cơ sở vật chất đã được UBND xã quan tâm đầu tư, xây dựng. Phúc đã đứng lên phát biểu thẳng thắn:

- Như bản thân tôi sau này nếu có điều kiện sẽ đi học tiếp nhưng theo tôi nghĩ trong mỗi chúng ta ngồi đây đừng cố vì một danh hiệu nào đó mà quên đi việc tự học, tự nghiên cứu là chính để làm giàu vốn kiến thức, khỏi bị tụt hậu. Đó mới là thực học, là thiết thực.
Thấy mọi người im lặng, ngừng một lát Phúc lại tiếp:
- Tôi thấy có đồng chí ở trường ta tuy có bằng cấp trên chuẩn nhưng lại không đủ trình độ, không đủ kiến thức để giảng dạy khiến học sinh kêu ca, phụ huynh phàn nàn. Như thế chẳng phải là điều đáng phải xấu hổ đó sao?

Những lời lẽ của Phúc khiến lúc ấy ông cảm thấy như bị dội một gáo nước lạnh lên đầu. Ông có ác cảm với Phúc chính bởi vì thế. Ngồi nhớ lại những gì đã qua, ông thấy Phúc nói có lý. Đúng là lâu nay ông mới chỉ chú ý đến việc động viên giáo viên cố gắng đi học để nâng cao trình độ và thế là yên tâm. Nhưng nhiều người lại chỉ mải lo sao cho có được tấm bằng cử nhân để rồi cho rằng mình đã là giáo viên trên chuẩn mà chẳng lo việc nghiên cứu, giảng dạy. Nếu dự giờ được báo trước thì tiết nào cũng đạt giờ khá, giỏi nhưng bình thường chắc gì tất cả các giáo viên lên lớp chịu đầu tư công sức, chăm chút cho bài dạy để những mong học sinh tiếp thu bài giảng tốt? Tới đây, ông muốn ngay từ ban lãnh đạo cũng sẽ phải thay đổi cách nghĩ, không chỉ nhìn nhận, đánh giá giáo viên một cách hình thức, qua loa mà phải qua sự tín nhiệm của học sinh, ở hiệu quả giảng dạy mà thầy cô đó mang lại.       

VŨ THỊ THANH HÒA