“Kỹ năng sống” dường như là một khái niệm còn mới mẻ đối với nhiều người. Tuy nhiên, hiểu một cách đơn giản thì đó là những kiến thức mà học sinh phải được trang bị để có thể thích ứng với nhiều hoàn cảnh và những đòi hỏi khác nhau của cuộc sống. Đặc biệt, trước thời đại bùng nổ thông tin như hiện nay, khi các loại hình văn hóa phẩm được bày bán tràn lan, ở lứa tuổi các em lại chưa biết đón nhận và tiếp thu một cách có chọn lọc thì việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh, giúp các em ứng xử có văn hóa, biết xử lý những tình huống xảy ra trong cuộc sống, biết cách phòng tránh các tệ nạn xã hội và bảo vệ bản thân mình trước cái xấu, trước sự nguy hiểm lại càng phải được chú trọng hơn bao giờ hết.
Nhìn lại một số sự việc xảy ra gần đây trong môi trường học đường đã trở thành vấn đề gây bức xúc cho xã hội, khiến nhiều người phải lo ngại trước những biểu hiện xuống cấp về đạo đức, lối sống của một bộ phận học sinh, sinh viên. Đó là chuyện học trò vô lễ với thầy cô, tình trạng bạo lực học đường, học sinh tự tử vì thi trượt đại học, vì bế tắc trong cuộc sống. Ở một số thành phố lớn còn có hiện tượng học sinh bỏ học, đưa nhau vào nhà nghỉ để “tâm sự”, chuyện học sinh yêu sớm để rồi mang thai ngoài ý muốn...Thực trạng này chứng tỏ học sinh còn thiếu kỹ năng sống, yếu về kỹ năng xử lý tình huống.
Thực tế cho thấy ở nhiều nhà trường mới chỉ quan tâm đến việc dạy chữ mà chưa thực sự quan tâm đến việc dạy người, nâng cao kỹ năng sống cho các em. Nhiều giáo viên lên lớp chỉ mải miết dạy để theo kịp chương trình sách giáo khoa. Có giáo viên được giao làm chủ nhiệm lớp nhưng vai trò thực sự của một giáo viên chủ nhiệm thì lại rất mờ nhạt. Giáo viên chưa thực sự gần gũi, quan tâm đến đời sống tâm tư, tình cảm của học sinh nên chưa giải quyết được những khúc mắc nảy sinh trong các em một cách kịp thời. Vấn đề giáo dục đạo đức cho học sinh chỉ được đề cập trong vài tiết học ít ỏi nằm trong chương trình sách giáo khoa của môn học giáo dục công dân hoặc vào tiết sinh hoạt cuối tuần. Tuy nhiên, sự học mới chỉ mang tính chung chung, nặng về lý thuyết. Học sinh có thể học thuộc lý thuyết một cách trôi chảy nhưng đến khi đối mặt với thực tế cuộc sống thì lại loay hoay không biết xử lý tình huống như thế nào. Thế nên có chuyện học sinh đạt danh hiệu học sinh giỏi nhưng ra đường gặp người lớn không chào hỏi, khi xảy ra va chạm giao thông thì văng tục, nói bậy, thấy người gặp nạn khi đang trong tình trạng nguy kịch lại chỉ biết đứng nhìn...
Nhà trường cần giáo dục cho các em những hiểu biết, những thói quen, những quy tắc ứng xử trong các mối quan hệ từ những việc làm cụ thể, những hành vi nhỏ nhất, đơn giản như: Khách đến chơi nhà phải chào hỏi, rót nước mời khách, đi xe buýt phải nhường chỗ cho người già và các em nhỏ, gặp người khuyết tật không được trêu chọc, chế giễu... Năm học 2010- 2011, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có văn bản chỉ đạo đưa nội dung giáo dục kỹ năng sống cho học sinh vào chương trình học và đây cũng là một trong những nhiệm vụ chính của năm học này. Để thực hiện tốt nhiệm vụ này rất cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và địa phương trong việc quản lý và giáo dục học sinh.
VŨ THỊ THANH HÒA