Cuộc thi vẽ tranh "Vì một môi trường thân thiện" do Sở Giáo dục và Đào tạo phát động giúp các em có ý thức giữ gìn vệ sinh cá nhân và vệ sinh trường học.

Để đẩy mạnh phong trào "Trường học thân thiện, học sinh tích cực", các trường trên địa bàn tỉnh Hải Dương đã có nhiều hoạt động thiết thực như: hiệu chỉnh độ phù hợp của bàn ghế cho phù hợp với tầm vóc của học sinh; quan tâm tới chất lượng ánh sáng trong lớp học, trồng thêm cây xanh trong khuôn viên trường, tổ chức các hoạt động ngoại khoá, hoạt động ngoài giờ lên lớp... Tuy nhiên, ở nhiều trường việc thực hiện công tác vệ sinh trường học vẫn bị xem nhẹ.

Chị Nguyễn Thị Hà, ở phố Canh Nông, là mẹ của một học sinh đang học tại một trường THPT ở TP Hải Dương than thở: “Ngày nào đi học về tôi cũng thấy cháu chạy ngay vào nhà vệ sinh (NVS). Hỏi ra mới biết NVS ở trường bẩn quá nên cháu đành "nhịn" đến khi tan học để về nhà”. Những năm gần đây, công tác vệ sinh tại các trường học thường xuyên là vấn đề được nêu ra trong các cuộc họp phụ huynh, trong những đợt kiểm tra của ngành giáo dục. Tuy nhiên, vì có nhiều lý do mà một số trường mặc dù đã tiếp thu ý kiến nhưng vẫn “đánh trống bỏ dùi”. Nhiều trường chú trọng xây dựng cơ sở vật chất với những phòng học hiện đại, nhưng lại thiếu quan tâm xây dựng khu NVS. Các khu NVS chỉ xây tạm bợ, thiếu ánh sáng, thiếu cả hệ thống nước xả. Ngược lại có trường đã chú ý tới việc xây dựng hệ thống NVS rộng, thoáng nhưng lại để cáu bẩn vì lâu không được dọn dẹp. NVS nhiều khi lại được xây ngay sát các phòng học cho nên khi NVS bốc mùi khiến các em rất khó chịu.

Trường THCS Yết Kiêu (Gia Lộc) hiện có 4 khối lớp với gần 400 học sinh nhưng khu NVS chật hẹp chỉ hơn 5m2, không có nước xả, không có xà phòng rửa tay. Khu NVS của trường lại không có mái che nên khi trời mưa hầu như không thể sử dụng được. Nhiều học sinh của trường đã phải thường xuyên chịu cảnh “nhịn” để về nhà. Em N.H.NG, học sinh lớp 9A cho biết: “Em rất ngại đi vệ sinh ở trường, vì quá bẩn. Không chỉ riêng em mà nhiều bạn cũng vậy nếu chịu được bọn em cố chịu về nhà”.  Đây không chỉ là "tâm sự" của riêng em N.H.NG mà khi chúng tôi phỏng vấn các em học sinh tại một số trường tiểu học khác các em đều có chung ý kiến như vậy.

Theo cơ chế tài chính giáo dục giai đoạn 2009-2014 thì Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ quản lý 5% ngân sách cho giáo dục, 75% do địa phương quản lý nhưng trong thực tế có rất ít các địa phương quan tâm tới việc xây dựng các khu vệ sinh công cộng cho học sinh; hầu hết chưa đạt tiêu chuẩn của ngành y tế và ngành giáo dục. Nhiều trường học lại phân công việc dọn dẹp các khu vệ sinh cho các em học sinh bị phạt hay chỉ do người làm công tác bảo vệ kiêm nhiệm nên vệ sinh tại các NVS không được thường xuyên. Một nguyên nhân quan trọng khác là do ý thức của một số học sinh chưa cao. Khi đi vệ sinh các em xả rác bừa bãi...

Bên cạnh các vấn đề đặt ra xung quanh các khu NVS tại các trường học thì việc bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm trong các bữa ăn bán trú của học sinh cũng là vấn đề đáng quan tâm. Trên địa bàn tỉnh Hải Dương, trong tổng số hơn 900 trường học, có khoảng 200 trường tổ chức bữa ăn bán trú, chủ yếu là các trường mầm non và tiểu học. Các trường đều được ngành giáo dục và các ngành liên quan hướng dẫn cụ thể về vệ sinh, an toàn thực phẩm như: tiêu chuẩn của tủ đựng thức ăn, trường phải có phòng ăn riêng sạch sẽ, thoáng mát, các thiết bị, dụng cụ nấu ăn, chế biến bảo quản thực phẩm phải an toàn, hợp vệ sinh. Tuy nhiên, ở một số trường do điều kiện khó khăn nên vệ sinh trong các bữa ăn vẫn chưa được bảo đảm. Nhiều trường vẫn chưa có nhà ăn riêng, vẫn sử dụng nhà ăn chung với phòng học, phòng chơi. Trường Mầm non Gia Lương (Gia Lộc) do còn nhiều khó khăn nên bàn học cũng là bàn ăn. Trường Đặng Quốc Trinh (TP Hải Dương) phải tận dụng phòng học cũ vừa là nơi nấu ăn vừa là nơi chia suất ăn cho các cháu nên rất chật chội, khu bếp ẩm thấp, bốc mùi hôi do không được vệ sinh thường xuyên. Nhiều trường để thìa, bát cốc của học sinh ngay trên nền đất, một số trường lại không hướng dẫn học sinh rửa tay trước khi ăn. Còn có trường sử dụng nguồn nước phục vụ nấu ăn và nước uống không bảo đảm chất lượng dẫn đến nhiều học sinh bị rối loạn tiêu hoá.

Điều đáng quan tâm nhất là đội ngũ nhân viên nhà bếp của các trường. Phần lớn  là những người làm hợp đồng nên cũng rất ít được đào tạo bài bản về chế biến thực phẩm. Cá biệt ở một số trường, nhất là các trường mầm non ở nông thôn, giáo viên trong trường thay nhau làm nhiệm vụ nấu ăn. Ngoài trình độ chuyên môn thì sức khoẻ của đội ngũ nhân viên phục vụ bữa ăn và nguồn cung cấp thực phẩm để chế biến thức ăn cũng là điều mà nhiều bậc phụ huynh quan tâm. Hiện nay, trên thị trường xuất hiện khá nhiều thực phẩm có nguy cơ mất vệ sinh thì việc tạo bữa ăn đủ chất dinh dưỡng nhưng vẫn bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm là điều các bậc phụ huynh mong muốn.

Cùng với công tác nâng cao chất lượng dạy và học, việc bảo đảm vệ sinh trong các trường học cũng rất cần được quan tâm. Để thực hiện tốt vấn đề này, các trường ngoài việc chú trọng đầu tư các phòng học chức năng, phòng học vi tính, cần quan tâm việc xây dựng các công trình vệ sinh theo quy định của ngành giáo dục và y tế. Kiện toàn và tăng cường hệ thống y tế tại các trường học nhằm làm tốt khâu chăm sóc sức khỏe ban đầu cho các em. Bên cạnh đó cũng cần tích cực tuyên truyền, giáo dục hành vi, ý thức cho học sinh về vệ sinh cá nhân và vệ sinh môi trường,  từ đó góp phần xây dựng một môi trường trường học thân thiện. Các trường học cũng cần quan tâm hơn tới việc tuyên truyền học sinh xả rác đúng nơi quy định, rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn hay sau khi đi vệ sinh, chú trọng xây dựng khuôn viên trường xanh, sạch, đẹp... Ở các trường có tổ chức bữa ăn bán trú cần coi trọng công tác vệ sinh bếp ăn, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát nguồn cung thực phẩm cũng như nước uống để bảo đảm an toàn cho các bữa ăn của học sinh. Cần tránh chủ quan, lơi lỏng mới có thể thực hiện thành công mô hình "Trường học thân thiện, học sinh tích cực" theo tinh thần mà Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đề ra.

LAN ANH