Từ
mồng 4, khi không khí Tết vẫn còn phảng phất trong các gia đình, già
trẻ gái trai các làng đã tất bật với việc chuẩn bị mâm quả cho lễ rước
hôm sau. Lễ rước trước đây là rước “long đình” của các dòng họ. Ngày
nay, lễ hội rút ngắn trong thời gian hai ngày, việc rước “long đình”
được thay bằng rước “cỗ” do long đình của nhiều dòng họ bị hỏng, không
thể di chuyển. Cỗ là các mâm quả, được bày theo các tích khác nhau, tạo
nên các thế vừa uy nghiêm, vừa đẹp mắt.
Ngoài 5 cỗ của 5 thôn, người ta còn rước bài vị của 3 vị thành
hoàng, cũng là 3 vị tướng đời Trần có công dẹp giặc, mở ấp, dựng làng
và dạy dân Thanh Xá nghề tằm tơ thuở trước. Lễ rước từ đình Sụn tới sân
chùa. Sau đó là các nghi lễ khác của lễ hội như dâng hương, tế tổ...
được thực hiện ngay tại chùa.
Lễ hội chùa Hào thu hút được nhiều khách thập phương đến dự còn bởi
phần hội có rất nhiều trò chơi dân gian độc đáo. Trong đó hội bơi
thuyền truyền thống mà người dân quen gọi là bơi chải là một nét đẹp
văn hoá. Hội đua thuyền được tổ chức vào ngày mồng 6 tháng Giêng (ngày
chính hội) kỷ niệm ngày vua Trần Nhân Tông trong lần kinh lý tại Hải
Dương đã dừng lại thăm chùa.
Vận động viên (VĐV) tham gia gồm cả nam và nữ, nhưng thi riêng. Độ tuổi
của VĐV cũng không bị giới hạn, có thể là người vẫn còn độc thân hoặc
đã có gia đình. Thậm chí nhiều gia đình có tới hai hoặc ba thế hệ cùng
tham gia thi. Số VĐV trên mỗi thuyền đua khoảng 12 -14 VĐV, gồm 10-12
tay chèo, 1 người cầm lái (còn gọi là “phách mũi” và 1 người tát nước).
Trước đây toàn xã chỉ có 3 đội đua (đại diện cho 3 giáp) thì nay đã có
10 đội (đại diện cho 5 thôn của xã, mỗi thôn 1 đội tuyển nam và 1 đội
tuyển nữ). Một thời gian dài, do kinh tế khó khăn, thuyền đua không
phải là chải gỗ mà là thuyền nan. Song từ năm 1985 đến nay, địa phương
đã đầu tư kinh phí để đóng "chải" phục vụ lễ hội. Hội thi bơi chải thường gắn liền với phần thi bắt vịt và nấu cơm
trên sông. Đây cũng là phần thi sôi nổi nhất. Chỉ các đội về nhất nhì
mới được tham dự phần thi này. Khi vịt được tung xuống nước, các VĐV
trên chải đua phải nhanh chóng nhảy xuống bắt vịt, trong khi đó các
thành viên còn lại của đội bạn liên tục té nước, gây khó khăn…
 |
| Bắt vịt |
Sau phần thi bắt vịt, các đội chuẩn bị sẵn bó đóm và niêu cơm, vừa
chèo, vừa nấu trong tiếng trống, tiếng cổ vũ reo hò của nhân dân hai
bên đường đua. Đội nào không khéo, để đội bạn té nước, làm tắt lửa phải
nhóm lại thì sẽ có nguy cơ bị cơm sống... Hết thời gian quy định, các
niêu cơm được đem về để ban tổ chức chấm và trao giải.
 |
| Nấu cơm, té nước sang thuyền đối phương |
Hiện nay, một số trò chơi dân gian tổ chức cùng với hội bơi chải như
leo cầu thùm, bắt chạch... không còn được tổ chức vì lý do mất nhiều
thời gian và điều kiện thời tiết không thuận lợi. Thay vào đó là các
môn thể thao hiện đại như bóng đá mi-ni, cầu lông, thể dục dưỡng sinh
của người cao tuổi, được tổ chức từ ngày mồng 4 Tết để khai xuân và kéo
dài cho đến hết lễ hội. Ngoài các hoạt động thể thao, vào buổi tối mồng 5 tháng Giêng, lễ
hội chùa Hào còn diễn ra các hoạt động văn nghệ. Những tiết mục “cây
nhà lá vườn” do đội văn nghệ các thôn tự biên tự diễn mang đến giao lưu
trong đêm hội chung của xã hết sức rôm rả.
Năm 2010, lễ hội chùa Hào được tỉnh chọn để tổ chức điểm lễ hội
truyền thống theo kịch bản, nhằm phục dựng một số nghi lễ vốn có của lễ
hội trước đây. Để chuẩn bị cho lễ hội 2010, ngay từ những ngày cuối năm
2009, ban văn hóa xã cùng với Sở VH-TT&DL đã nghiên cứu các tài
liệu về lễ hội chùa Hào xưa và nay để xây dựng kịch bản mới cho lễ hội.
Các ngành chức năng của tỉnh, huyện và xã đầu tư để tôn tạo, sửa chữa
một số hạng mục trong quần thể di tích chùa Bạch Hào, thành lập lại đội
tế theo hướng dẫn của cơ quan chuyên môn...
(Theo VOV)