Quảng trường Ba Đình ngày Việt Nam tuyên bố độc lập, Chính phủ Lâm thời ra mắt quốc dân đồng bào. Ảnh tư liệu

Cách mạng Tháng Tám là một sự kiện vĩ đại, mở ra một bước ngoặt lớn và ghi thêm vào lịch sử dân tộc những trang chói lọi. Nói như Đại tướng Võ Nguyên Giáp, bản đồ thế giới phải được vẽ lại vì sự ra đời của một nhà nước mới, nước Việt Nam dân chủ cộng hoà.

Một trong những bài học lớn của Cách mạng Tháng Tám là bài học Đại đoàn kết toàn dân. Sự đoàn kết vĩ đại đã làm hồi sinh cả một dân tộc.

Năm 1941, trước tình hình chuyển biến của thế giới, Bác Hồ đã trở về Pắc Bó trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam. Người chủ trì Hội nghị lần thứ 8 của Trung ương Đảng (5-1941) và xác định nhiệm vụ giải phóng dân tộc là nhiệm vụ bức thiết nhất của Cách mạng Việt Nam lúc này.

Ngày 6-6-1941, trong bức thư "Kính cáo đồng bào" với tên Nguyễn Ái Quốc, Bác Hồ đã viết:

"Bảy, tám mươi năm nay dưới quyền thống trị của giặc Pháp, chúng ta luôn luôn tranh đấu giành quyền tự do... Việc lớn chưa thành không phải vì đế quốc mạnh, nhưng một là vì cơ hội chưa chín, hai là vì dân ta chưa hiệp lực đồng tâm.
Nay cơ hội giải phóng đã đến rồi... Hiện thời muốn đánh Pháp, Nhật ta chỉ cần một điều: Toàn dân đoàn kết".

Tháng 8-1945, trong "Thư kêu gọi Tổng khởi nghĩa" Bác Hồ lại viết:
"Hỡi đồng bào yêu quý!
Bốn năm trước đây, tôi có thư kêu gọi đồng bào ta đoàn kết. Vì có đoàn kết mới có lực lượng, có lực lượng mới giành được độc lập, tự do".

Năm 1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh sang thăm Pháp. Trong buổi lễ kỷ niệm Quốc khánh 2-9 đầu tiên của nước ta tại Pa-ri do Hội Liên hiệp Việt kiều và Hội Hữu nghị Pháp - Việt tổ chức, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc một bài diễn văn bằng tiếng Pháp. Sau khi cảm ơn các bạn bè Pháp và nước ngoài đã đến dự, Bác nói:

"Tôi xin long trọng bày tỏ sự kính trọng đối với nhân dân Việt Nam anh dũng của chúng ta, đã nêu cao lý tưởng dân chủ và đã không lùi bước trước bất kỳ sự hy sinh nào để bảo vệ tự do của mình.
Chính là sự đoàn kết, đoàn kết hoàn toàn và không gì phá vỡ nổi của toàn thể nhân dân chúng ta đã khai sinh ra nước cộng hoà của mình".

Và trong suốt cuộc đời lãnh đạo nhân dân ta làm cách mạng, nói đến "Đại đoàn kết" là chúng ta nhớ ngay đến Bác Hồ kính yêu!

Sinh thời, Bác đi tới đâu là ở đó vang lên bài hát "Kết đoàn": "Kết đoàn chúng ta là sức mạnh. Kết đoàn chúng ta là sắt gang...". Nói chuyện với các cụ phụ lão, với thanh niên, với cán bộ, đảng viên, với bộ đội, công an, với phụ nữ và cả các em nhi đồng..., Bác đều dặn dò: Phải đoàn kết, yêu thương lẫn nhau...

Rất nhiều lần, Người nói với chúng ta: "Đoàn kết là truyền thống cực kỳ quý báu của dân tộc ta". Rất nhiều lần, trong những bài thơ vận động cách mạng của mình, Bác đều nói đến chữ "đồng":
"Khuyên ai nên nhớ chữ đồng
Đồng tình, đồng chí, đồng lòng,
                             đồng minh"
"Nước nhà giành lại nhờ
                                  gan sắt
Sự nghiệp làm nên bởi
                            chữ đồng".

Tháng 3-1944, trong Đại hội các đoàn thể cách mạng Việt Nam tổ chức ở Liễu Châu (Trung Quốc), Bác nói: "Quân thù không sợ cái gì, chỉ sợ nhân dân Việt Nam đoàn kết".


Ngày 14-7-1969, chưa đầy hai tháng trước lúc đi xa, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tiếp nữ đồng chí Mác-ta Rô-hát, phóng viên Báo Granma (Cu-ba). Bác nói: "Đồng chí hỏi rằng, theo ý kiến tôi, sức mạnh của nhân dân Việt Nam là ở chỗ nào? Sức mạnh, sự vĩ đại và sự bền bỉ của nhân dân Việt Nam cơ bản là ở sự đoàn kết của nhân dân Việt Nam và ở sự ủng hộ của nhân dân thế giới".

Có lẽ, không có một người dân Việt Nam nào lại không thuộc câu nói của Bác:
"Đoàn kết, đoàn kết,
                      đại đoàn kết
Thành công, thành công,
                    đại thành công".

Trong suốt cuộc đời đấu tranh cho nền độc lập, tự do và hạnh phúc của nhân dân, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã làm đúng theo câu thơ của mình. Và Người đã trở thành biểu tượng đẹp đẽ nhất của khối đại đoàn kết toàn dân.

Đọc lại những tác phẩm, bài viết, bài nói quan trọng của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong suốt 50 năm (từ 1919 đến 1969) trong "Hồ Chí Minh toàn tập", các nhà nghiên cứu cho thấy các bài viết đề cập đến vấn đề đại đoàn kết dân tộc của Bác chiếm tới trên 40%. Hai chữ "Đoàn kết" luôn xuất hiện trong những bài viết, bài nói của Bác. Có thể nói, đại đoàn kết là một tư tưởng lớn, một nội dung xuyên suốt trong cuộc đời hoạt động cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Đoàn kết không phải là điều mới đối với dân tộc Việt Nam. Bác Hồ đã nói: "Đó là truyền thống cực kỳ quý báu của dân tộc ta".

Trên thế giới, không có dân tộc nào gọi người trong một nước là "đồng bào". Truyền thuyết Mẹ Âu Cơ đẻ một trăm trứng, sinh một trăm con có lẽ là một truyền thuyết đẹp nhất, một bài học lớn về "Con một nhà" của ông cha ta tự nghìn xưa. Đoàn kết, yêu nước và ý thức cộng đồng đã trở thành đạo lý thường ngày của dân tộc ta. "Khôn ngoan đối đáp người ngoài/ Gà cùng một mẹ chớ hoài đá nhau". Lúc đất nước có giặc ngoại xâm thì "Nhân dân bốn cõi một nhà, dựng cần trúc ngọn cờ phấp phới/ Tướng sĩ một lòng phụ tử, hòa nước sông chén rượu ngọt ngào...". Đó cũng là sức mạnh Việt Nam, là truyền thống Việt Nam! Chính nhờ sức mạnh Đại đoàn kết to lớn đó, mà Cách mạng Tháng Tám thành công và dân tộc Việt Nam giành được thắng lợi vĩ đại trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ.

Nước ta là một cộng đồng gồm 54 dân tộc anh em. Ngay từ những ngày đầu Cách mạng Tháng Tám, Bác Hồ đã nói: "Đồng bào Kinh hay Thổ, Mường hay Mán, Gia-rai hay Ê-đê, Xê-đăng hay Ba-na và các dân tộc thiểu số khác, đều là con cháu Việt Nam, đều là anh em ruột thịt. Chúng ta sống chết có nhau, sướng khổ cùng nhau, no đói giúp nhau... Giang sơn và Chính phủ là giang sơn và Chính phủ chung của chúng ta. Vậy nên tất cả chúng ta phải đoàn kết chặt chẽ để giữ gìn nước non ta, để ủng hộ Chính phủ ta". Đối với các tôn giáo - một nhân tố làm nên sức mạnh đại đoàn kết dân tộc - Người cũng nói: "Các tôn giáo ra đời nói chung đều vì mục đích con người, đều nhằm cứu giúp con người thoát khỏi vòng bể khổ, giúp họ sống trong hoà bình và tự do. Chúa giáng sinh là để cứu vớt nhân loại. Chính Chúa là một tấm gương hy sinh vì những người bị áp bức, vì những dân tộc bị đè nén, vì hoà bình và vì công lý". "Phật ra đời cũng chính là để lợi lạc quần sinh, vô ngã vị tha..." (có nghĩa là đem lại vui sướng cho dân chúng, quên mình vì người khác).

Cũng nhờ chính sách Đại đoàn kết dân tộc mà ngay từ những ngày đầu Cách mạng Tháng Tám, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thu hút được nhiều nhân tài cho đất nước. Không chỉ những trí thức bậc cao, mà cả những nhân sĩ yêu nước, những khâm sai đại thần của chế độ phong kiến, những người làm việc bên cạnh nhà vua phong kiến... cũng tự nguyện đi theo cách mạng, đi theo Cụ Hồ. Cụ Phan Kế Toại đã nói: "Cụ Hồ đúng là một ngọn núi nam châm khổng lồ!". Cái sức hút vĩ đại ấy của Bác chính là chính sách Đại đoàn kết toàn dân của Đảng và Nhà nước ta, mà Hồ Chủ tịch là người tiêu biểu.

Ngày nay, trong sự nghiệp đổi mới của đất nước, chính sách Đại đoàn kết dân tộc của Đảng và Nhà nước ta ngày càng phát triển mạnh mẽ hơn. Không chỉ 85 triệu người con trong nước, mà hàng triệu con Lạc cháu Hồng, những người Việt Nam đang sống và làm việc ở nước ngoài cũng hướng về Tổ quốc, mong muốn góp phần xây dựng nước nhà.

Tư tưởng đại đoàn kết dân tộc là bài học lớn của Cách mạng Tháng Tám, là một sản phẩm trí tuệ, một bộ phận quan trọng trong tư tưởng Hồ Chí Minh và trở thành ngọn cờ chỉ đạo cho công tác vận động cách mạng của Việt Nam.

BÙI CÔNG BÍNH