Năm  25 tuổi (năm 1872), Hoàng Văn Cơm đi buôn bán giao thương với người Hoa ở Hải Phòng và được ăn quả vải, thấy hương vị thơm ngon đã mang được 3 hạt về ươm tại vườn nhà. Ba hạt đều nảy mầm nhưng chỉ còn một cây tồn tại, đó chính là cây vải tổ hiện nay.

Khi lớn ra hoa, kết trái có quả thơm, ngon, ông đã chiết cành vải thiều bán cho nhau và cây vải thiều ngày càng phát triển rộng. Cây vải còn lại phát triển cho đến ngày nay vẫn tươi tốt. Dân làng gọi là cây vải tổ. Đến nay, cây vải tổ đã được 138 năm.

Có tài liệu nói ông đi Lạng Sơn, gặp dôi trai gái ăn vải, ông nhặt được tám hạt đem ươm trong vườn, nảy được 4 cây, đem trồng còn được 1 cây. Đó chính là cây vải tổ hiện nay.

Cây vải tổ đến nay có tán rộng, đường kính trung bình 0,45m, cây cỗi hơn so với các cây con, cháu nhưng năm nào cũng có quả, chất lượng quả vẫn tốt, hạt nhỏ, cùi dày, ngọt đậm, thơm ngát.

Ăn quả nhớ người trồng cây, Hội làm vườn Việt Nam đã dựng biển lưu niệm, nhân dân địa phương đã tạc tượng cụ Hoàng Văn Cơm thờ trong một miếu nhỏ tại khu vườn có cây vải tổ.

(Theo Địa chí Hải Dương)