Quán Tú La, nơi diễn ra trận đánh táo bạo của dân quân, du kích xã Kim Giang

Đã 62 năm trôi qua, nhưng người dân Kim Giang (Cẩm Giàng) vẫn luôn tự hào về trận "đòn gánh đánh Tây" nổi tiếng của quê hương.

Trong kháng chiến chống Pháp, xã Kim Giang có vị trí chiến lược quan trọng. Xã nằm giữa đường số 5 và đường xe lửa Hà Nội - Hải Phòng. Trên địa bàn xã Kim Giang có ga Cẩm Giàng và phố Cẩm Giàng là trung tâm kinh tế và đầu mối nhiều đường giao thông quan trọng. Từ đầu 1947, sau khi đánh chiếm thị xã Hải Dương, thực dân Pháp bắt đầu đánh rộng ra một số điểm để thăm dò lực lượng ta. Sau đó, chúng liên tiếp mở các cuộc càn quét dọc theo tuyến đường sắt Hà Nội - Hải Phòng và đường số 5 để nối thông tuyến đường này. Một số xã giáp Kim Giang như Tân Trường, Văn Thai... đã bị địch chiếm, đặt Kim Giang trong tình trạng hết sức căng thẳng. Đầu năm 1947, địch chiếm được phố Cẩm Giàng, tổ chức xây đồn bốt, tiến hành tuyển tay sai.

Từ giữa năm 1948 trở đi, phong trào kháng chiến của quân dân trong tỉnh đang trên đà phát triển mạnh. Phong trào chiến tranh du kích trong vùng địch tạm chiếm lên cao. Các tuyến đường giao thông của Pháp liên tục bị du kích ta đánh phá, gây cho giặc rất nhiều khó khăn. Để đối phó với du kích ta, thực dân Pháp đã chia đường sắt từ ga Cẩm Giàng đến trại Mai Trung cho các làng trong xã bảo vệ. Chúng còn cử người thường xuyên đi tuần trên tuyến đường do lo sợ bị du kích ta phá hoại. Đoạn đường Tú La chạy qua Kim Giang thường xuyên bị du kích ta phá hoại, nên sau khi đi tuần, địch phải để lại một tiểu đội canh gác cạnh đó. Bọn chúng thường nghỉ ở quán Tú La và bắt nhân dân các thôn trong vùng phải phục dịch cơm nước cho chúng. Quán Tú La có hai cây đa rất to, là nơi người dân đi làm đồng thường vào nghỉ tránh nắng. Người dân thôn Tràng Kênh đi chợ Cẩm Giàng cũng thường đi qua. Nhận thấy quán Tú La là địa điểm tương đối thuận lợi cho ta tập kích địch, Chi bộ xã Kim Giang đã lên kế hoạch và báo cáo Huyện uỷ và Huyện đội. Sau khi xem xét, Huyện uỷ cho phép du kích xã thực hiện và điều thêm cho xã 2 đồng chí công an. Chi bộ phân công đồng chí Hà, xã đội trưởng trực tiếp chỉ huy trận đánh. Ngày 17-6-1948, đúng phiên chợ Cẩm Giàng, nhân dân đi chợ khá đông. Khoảng 10 giờ trưa, một tiểu đội địch đi tuần về vào quán Tú La để nghỉ. Theo đúng kế hoạch đã vạch sẵn, 3 tổ du kích của ta đồng loạt tấn công. Địch đang ăn trưa và bị bất ngờ nên trở tay không kịp. Ta thu toàn bộ vũ khí, bắt tù binh và rút lui an toàn. Đây là trận tập kích ban ngày bằng vũ khí thô sơ của dân quân, du kích Kim Giang. Tuy chưa phải là trận đánh lớn, nhưng nó lại có tiếng vang trong huyện, trong tỉnh và Quân khu 3 với tinh thần dũng cảm, mưu trí, biết chớp thời cơ và hiệp đồng chặt chẽ. Trận đánh cũng là nguồn cổ vũ để đảng bộ và nhân dân xã giành nhiều thắng lợi trong hai cuộc kháng chiến chống ngoại xâm và công cuộc xây dựng đất nước. Trong cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ, đã có 948 người con ưu tú của Kim Giang lên đường nhập ngũ, trong đó 109 người đã vĩnh viễn nằm lại trên chiến trường, hàng trăm người trở thành thương binh, bệnh binh, nạn nhân chất độc da cam. Xã có 3 bà mẹ được tôn vinh Bà mẹ Việt Nam Anh hùng.

Sau khi đất nước thống nhất, nhân dân Kim Giang bắt tay vào phát triển kinh tế. Đến nay, sau hơn 20 năm đổi mới, cuộc sống của người dân trong xã đã thực sự đổi thay. Năm 2009, thu nhập bình quân đầu người đạt 7,1 triệu đồng. Xã đã hoàn thành việc xoá nhà tranh tre vách đất; 100% số hộ có công trình nước hợp vệ sinh; tỷ lệ hộ nghèo còn 6,3%; hộ giàu chiếm 35%, tăng 10% so với năm 2005. Phong trào xây dựng gia đình văn hoá, làng văn hoá đã có bước phát triển mới. Các thôn đều có quy ước làng văn hoá và các thiết chế văn hoá như nhà văn hoá, tủ sách... Mặc dù còn nhiều khó khăn, nhưng chính quyền và nhân dân trong xã đã dành những điều kiện tốt nhất cho lĩnh vực giáo dục. Quy mô trường lớp được giữ vững, cơ sở vật chất được tăng cường, đáp ứng yêu cầu dạy và học. Năm nào xã cũng có học sinh giỏi cấp huyện, tỉnh. Hằng năm, 81% số học sinh tốt nghiệp THCS vào học THPT và bổ túc văn hoá, cao hơn nhiều so với mức trung bình của cả huyện. Mỗi năm có hàng chục em học sinh của xã thi đỗ vào các trường đại học, cao đẳng. Đến nay, 85% đường làng, ngõ xóm đã được đổ bê tông; đường trục của xã dài 3,4 km đã được đầu tư trải nhựa.

Bên cạnh việc lãnh đạo nhân dân phát triển kinh tế, những năm qua công tác xây dựng Đảng cũng được Đảng uỷ xã quan tâm. Cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” được đảng viên nhiệt tình hưởng ứng. Cán bộ, đảng viên đã nêu cao ý thức trách nhiệm, rèn luyện phẩm chất đạo đức cách mạng, phấn đấu hoàn thành nhiệm vụ được giao. Hằng năm, 80% số chi bộ đạt trong sạch vững mạnh; 20% số chi bộ đạt khá. Đảng bộ xã 5 năm liền đạt trong sạch, vững mạnh.

VỊ THỦY