Còn nhớ cách đây 2 năm (2008), năm mới bắt đầu bằng một đợt rét kỷ lục, gây thiệt hại lớn cho sản xuất nông nghiệp. Đầu năm nay, hạn hán diễn ra đã khiến người ta nghĩ ngay đến những khó khăn của năm 2008. Theo thống kê của các cơ quan chức năng thì hạn hán năm nay là hiếm có trong lịch sử ở đồng bằng Bắc Bộ. Nếu không có biện pháp khắc phục kịp thời sẽ có một diện tích không nhỏ đất nông nghiệp chịu hạn trong vụ xuân. Thủ phạm chính gây ra tình trạng khô hạn trên diện rộng là hiện tượng En Ni-nô.

Ở tỉnh ta, các cấp, các ngành, đang khẩn trương triển khai các biện pháp chống hạn. Tỉnh đã xây dựng 3 phương án chống hạn cho từng tình huống cụ thể. Thời gian qua, các địa phương, ngành chức năng đã tích cực làm thủy lợi, hoàn thành khối lượng được giao. Các địa phương đứng trước nguy cơ hạn hán cũng đã xây dựng kế hoạch chống hạn. Chủ động lấy nước đổ ải phục vụ gieo cấy lúa xuân...

Tuy nhiên, tình hình hạn hán đang diễn biến phức tạp và dự báo sẽ kéo dài suốt vụ sản xuất đông - xuân. Mực nước các sông lớn tiếp tục ở mức thấp so với nhiều năm. Để chủ động chống hạn, các cấp, các ngành cần chủ động triển khai làm thủy lợi cấp bách (ngoài khối lượng thủy lợi đã hoàn thành): Tích cực nạo vét kênh dẫn, tập trung khơi thông dòng chảy các sông trục để lấy nước đạt hiệu quả cao nhất. Tận dụng đỉnh triều lấy nước vào sông trục nội đồng qua các cống dưới đê. Khi cần thiết phải sử dụng và lắp đặt thêm các trạm bơm dã chiến bơm gạn các kênh trục lớn để lấy nước. Đặc biệt, các cấp, các ngành cần tuyên truyền, hướng dẫn nhân dân sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả, tránh lãng phí.

Việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng cũng cần được quan tâm. Một số vùng có khả năng bị hạn nặng cần chủ động chuyển từ cấy lúa sang trồng các cây trồng cạn. Diện tích này tập trung ở các huyện Chí Linh, Cẩm Giàng, Bình Giang, Thanh Miện, Gia Lộc. Nhân việc hạn hán cần kết hợp vận động nông dân tích cực chuyển đổi cây trồng từ lúa sang các cây có giá trị kinh tế cao hơn như rau màu, cây công nghiệp. Đồng thời, tích cực vận động chuyển đổi cơ cấu nông nghiệp, tạo điều kiện cho người dân đẩy mạnh phát triển chăn nuôi.

Song song với thực hiện các biện pháp chống hạn nêu trên, cơ quan chức năng cần bố trí đủ kinh phí chống hạn trong các trường hợp. Ngành điện cấp đủ điện cho hệ thống các trạm bơm...

Năm 2008, mặc dù khởi đầu năm là đợt rét đậm rét hại gây thiệt hại lớn nhưng năm đó nông nghiệp lại được mùa bởi vì trong khó khăn đã xuất hiện những cơ hội khác, thậm chí là xúc tác quan trọng để thay đổi tập quán canh tác, tạo ra năng suất lúa cao hơn. Năm nay, hạn hán diễn ra liệu có là cơ hội để đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng, cơ cấu nông nghiệp, tạo tiền đề cho phát triển trong tương lai?

NGUYỄN LƯU THANH XUÂN