Trong số các nhà thơ hiện đại Việt Nam nửa cuối thế kỷ XX và tiếp nối sang đầu thế kỷ XXI, Trần Nhuận Minh là nhà thơ có khối lượng sáng tác hết sức phong phú và đa dạng. Nếu chỉ dừng lại ở một vài tập thơ trong từng thời điểm, thật khó có thể vẽ lên bức chân dung văn học của ông. 25 năm trước đổi mới (1960-1985), người ta đã biết đến ông trên thi đàn, những bài thơ nhẩn nha tìm kiếm mà ông cho là đã "gửi lại dọc đường". Cho đến 25 năm sau Đổi mới, tính đến nay, bước đi của thơ Trần Nhuận Minh đột ngột và dồn dập, biến ảo và sâu sắc, như cuộc sống đa chiều đang diễn ra hằng ngày. Một vài bài nghiên cứu không thể giúp ta có cái nhìn khái quát về thơ Trần Nhuận Minh. Phải xâu chuỗi cả đời thơ nửa thế kỷ qua, dưới nhiều góc cạnh, mới thấy sự sáng tạo đáng quý của ông, một nhà thơ quê ở làng Điền Trì (Nam Sách), nay đang sống tại Quảng Ninh. Rất mừng là một công trình như thế vừa được công bố. Hai người con ông, nhóm biên soạn Trần Minh Hà - Trần Nhuận Vinh, vừa cho ra mắt bạn đọc một tập hợp các bài đọc thơ Trần Nhuận Minh của nhiều tác giả, nhan đề Trần Nhuận Minh và ba lần định vị cho thơ, dày hơn 400 trang, khổ 14,5 x 20,5 cm, Nhà xuất bản Văn học ấn hành. Đọc công trình này, chúng ta mới nhận diện được thơ Trần Nhuận Minh như thế nào và khẳng định cống hiến của ông trong lĩnh vực sáng tạo nghệ thuật trên mặt bằng văn chương cả nước suốt 50 năm qua. Mới hiểu vì sao ông được Chủ tịch nước tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Ba về thành tựu sáng tác và hoạt động xã hội, được tặng Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật (đợt 2), về hơn một chục Huy chương, Kỷ niệm chương, bằng Lao động sáng tạo và nhiều Giải thưởng văn học các loại.

Cuốn sách về Trần Nhuận Minh lấy tên một bài nghiên cứu công phu của Phong Lê làm nhan đề chung: Trần Nhuận Minh và ba lần định vị cho thơ. Ngoài Phong Lê, còn có các bài nghiên cứu, phân tích trên nhiều khía cạnh về sáng tác của Trần Nhuận Minh của các tác giả có uy tín như Mai Quốc Liên, Hữu Tuân, Phan Thanh, Trần Mạnh Hảo, Chu Minh Khôi, Thái Doãn Hiếu, Nguyễn Văn Quảng, Xuân Quang, Đỗ Hữu Tấn, Nguyễn Xuân Đức, Nguyễn Xuân Duy... Nếu lấy một trong số các nhận định - nhận diện về thơ Trần Nhuận Minh, có thể chấp nhận sự phát hiện của Phong Lê về ba lần định vị cho thơ của nhà thơ này: Lần thứ nhất, từ một anh thanh niên nông thôn ra thành phố của miền vàng đen Tổ quốc; lần thứ hai là tự nguyện trở thành nhà thơ của giai cấp công nhân; và lần thứ ba, với tầm nhìn khái quát hơn, là định vị con người trong cõi thế gian này. Một đời thơ, ba lần tự định vị và đều có những sáng tạo đáng trân trọng, được ghi nhận trong văn học sử Việt Nam, không hề bị khỏa lấp bởi bất kỳ một bóng dáng nào. Đi sâu vào từng lĩnh vực, các tác giả nghiên cứu đã lần lượt chứng minh và phát hiện những phương thức thể hiện, đi sâu vào một số hình thức thể hiện chủ thể trữ tình trong thơ Trần Nhuận Minh... Trong phần này, phải kể đến các cây bút có con mắt xanh là các nhà thơ, nhà văn: Vũ Quần Phương, Đinh Quang Tốn, Ma Văn Kháng, Nguyễn Trọng Tạo, Nguyễn Bùi Vợi, Hữu Thỉnh, Vân Long, Huy Cận, Phạm Tiến Duật, Trúc Thông...

Ngoài thơ là cống hiến làm nên tên tuổi Trần Nhuận Minh đã được "định vị" trên văn đàn, ông còn có hai tập văn xuôi là Trước mùa mưa bão và Hòn đảo phía chân trời cũng là một thành tựu, được trích đăng trong sách giáo khoa. Những bài viết về văn xuôi của ông cũng gợi mở nhiều vấn đề mà độc giả có thể tiếp tục tìm hiểu.

Trần Nhuận Minh và ba lần định vị cho thơ do Trần Minh Hà - Trần Nhuận Vinh sưu tầm, biên soạn là một cuốn sách có giá trị, giúp cho bạn đọc có sự nhận diện chính xác về nhà thơ đã làm vẻ vang cho giới văn học - nghệ thuật Hải Dương và tỉnh Đông rất tự hào về ông - nhà thơ Trần Nhuận Minh.