Điều đầu tiên có thể cảm nhận được ở hai bài thơ chúc Tết, mừng Xuân của Bác Hồ năm Tân Mão 1951 và Quý Mão 1963 là sự bình dị, dễ hiểu, dễ nhớ, dễ thuộc, nhưng cũng thật dồn nén, dứt khoát. Âu đấy cũng là phong cách văn chương của Bác Hồi: ngắn gọn, dễ hiểu nhưng thật hàm súc.

Chúng ta có thể thấy ở bài thứ nhất, viết cách đây đúng năm con giáp, tròn 60 năm, ngay câu mở đầu Bác Hồ như nhìn lại chặng đường nhân dân ta đã đi qua, từ sau Cách mạng tháng Tám thành công: “Xuân này kháng chiến đã năm xuân”. Mọi người còn nhớ, sau Tổng khởi nghĩa tháng Tám chỉ hơn một tháng, ngày 23 tháng 9 năm 1945, đồng bào, chiến sĩ Nam bộ lại phải đứng lên cầm súng chiến đấu chống thực dân Pháp. Chỉ hơn năm sau, ngày 19 tháng 12 năm 1946, cả Bắc bộ, rồi Trung bộ cũng bước vào cuộc trường kỳ kháng chiến. Nhắc lại thời điểm đó để thấy, tiếng súng kháng chiến nổ ra trên cả hai miền Nam, Bắc đều không vào mùa xuân, nhưng ở đây Bác Hồ lại tính thời gian của cuộc kháng chiến bằng mùa xuân “kháng chiến đã năm xuân”, không những thế, nhà thơ còn như “cố ý” để từ “xuân” ở ngay đầu và cuối câu thơ, khi đọc phải ngẫm kỹ mới thấy ý thơ sâu sắc, ấy là niềm lạc quan, tin tưởng của Bác Hồ vào cuộc kháng chiến thần thánh của dân tộc cũng đẹp, cũng nở rộ sắc hương, nở rộ chiến công, như mùa xuân vậy. Thế nên, ngay sau câu sáu, Bác Hồ tiếp câu tám như một tiếng reo, lại như một sự khẳng định dứt khoát cuộc kháng chiến của ta nhất định thành công: “Nhiều xuân thắng lợi càng gần thành công”. Sau niềm phấn khởi, lạc quan trước những thắng lợi mà quân dân ta thu được trong suốt năm mùa xuân qua, Bác Hồ tiếp tục khích lệ, hô hào đồng bào, chiến sĩ ta đồng lòng dốc sức hướng về mùa xuân phía trước. Đến đây, một lần nữa chúng ta thấy thơ chúc Tết, mừng Xuân của Bác Hồ luôn là kim chỉ nam cho hành động của toàn Đảng, toàn dân ta trong năm tới.

Nên nói thêm, cũng vào những ngày xuân, tháng 2 năm 1951, đọc báo cáo chính trị tại đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ hai của Đảng họp trong căn cứ địa Việt Bắc, Bác Hồ đưa ra một nhận định mang tính dự báo: “Tháng đầu năm 1951 là lúc khóa sổ nửa trước và mở màn nửa sau của thế kỷ 20. Nửa trước thế kỷ 20 có nhiều việc rất quan trọng, song chúng ta có thể đoán rằng: với sự cố gắng của những nggười cách mạng, thì nửa thế kỷ sau này sẽ có những biến đổi to lớn hơn, vẻ vang hơn nữa” (sđd). Quả nhiên, với những gì chúng ta đã giành được qua hai cuộc kháng chiến, đánh thắng hai tên đế quốc to là Pháp và Mỹ, đất nước thu về một mối, tiếp đến công cuộc đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đưa nước ta sánh vai với các cường quốc năm châu, như sinh thời Bác Hồ hằng mong, thì quả là điều dự báo của Người từ mùa Xuân Tân Mão- 1951: “nửa thế kỷ sau này sẽ có những biến đổi to lớn hơn, vẻ vang hơn nữa” đã trở thành hiện thực sinh động trên đất nước ta. Lại một lần nữa chúng ta thấy tầm nhìn xa trông rộng của lãnh tụ vĩ đại, nhà văn hóa, nhà thơ lớn Hồ Chí Minh.

Trở lại với thơ chúc Tết, mừng Xuân của Bác Hồ năm Mão. Trong thơ chúc Tết Quý Mão 1963, Bác Hồ dành cả khổ mở đầu 4 câu để một lần nữa khẳng định:
                          Nước Việt Nam ta là một,
                          Dân tộc Việt Nam ta là một.
                          Dù cho sông cạn đá mòn,
                          Nhân dân Nam, Bắc là con một nhà.

Chúng ta biết, đây là năm thứ ba đồng bào miền Nam đồng khởi nổi dậy, quân và dân miền Nam liên tiếp giành thắng lợi trên cả hai mặt trận đấu trang vũ trang và đấu tranh chính trị, Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam ra đời năm 1960 và đang ngày càng có uy tín trên trường quốc tế. Dù không công khai, nhưng trong tâm thức mọi người đều biết cách mạng miền Nam vẫn đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng, Bắc Nam vẫn một nhà, dù sông có cạn, đá có mòn thì dân tộc Việt Nam ta vẫn là một. Thực ra, điều này đã được Bác Hồ nhiều lần khẳng định, nhưng trong thơ chúc Tết Tân Mão-1963, Người lại khẳng định lại một lần nữa, vì chúng ta biết, tháng 3 năm ấy, tại hội nghị “Diên Hồng” thời kỳ mới, Bác Hồ có câu nói nổi tiếng “Mỗi người làm việc bằng hai, vì miền Nam ruột thịt”, sau đó, cả miền Bắc dấy lên phong trào thi đua “Mỗi người làm việc bằng hai”, tạo nên sức mạnh tổng lực “Tất cả cho tiền tuyến, tất cả để đánh thắng giặc Mỹ xâm lược”. Hiểu bối cảnh lịch sử lúc bấy giờ, chúng ta càng thấy thơ chúc Tết Quý Mão- 1963 của Bác Hồ có tầm quan trọng đến ngần nào trong việc khẳng định sự toàn vẹn của đất nước, trong việc huy động sức mạnh tổng hợp của toàn dân tộc cho việc thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chiến lược do đại hội Đảng toàn quốc lần thứ ba (1960) vạch ra: đấu tranh thống nhất nước nhà.

Đến đây, một lần nữa chúng ta thấy tầm chiến lược sâu sắc trong thơ chúc Tết mừng Xuân của Bác Hồ. Và như thế, khi đọc lại thơ chúc Tết của Bác Hồ mới càng thêm ý nghĩa, càng học được ở Bác Hồ cái nhìn lạc quan, tin tưởng vào tương lai tươi sáng của con đường phía trước. Đấy là cái để  Xuân về Tết đến mỗi chúng ta nên dành chút thời gian đọc lại thơ chúc Tết, mừng Xuân của nhà thơ lớn Hồ Chí Minh, âu cũng là một cách nạp thêm năng lượng mới, sinh khí mới để bước vào Xuân mới mọi sự an lành.

CAO NĂM