Trường THCS Tân Kỳ (Tứ Kỳ) đã được xây dựng kiên cố. Khu vệ sinh của trường được bố trí tách biệt với dãy phòng học. Những ngày mưa dầm, các em học sinh phải đi qua sân bóng lầy lội phía sau trường hơn 100 m mới đến được nhà vệ sinh. Đã thế nhà vệ sinh không có bể nước, bên ngoài là đống rác thải ngổn ngang. Khu vệ sinh của giáo viên tuy kín đáo hơn nhưng cũng nồng nặc mùi hôi thối.

Ở Trường THCS Trường Thành (Thanh Hà), khu vệ sinh dành cho học sinh là một công trình đổ nát. Bên trong nhà vệ sinh không có nước, không có cánh cửa, mái che cũng tạm bợ. Vì tường xây thấp nên khu vệ sinh nam và vệ sinh nữ gần như thông nhau. Để khắc phục, nhà trường “khoanh” cho các học sinh nữ một khu phía sau trường. Thế nhưng khu này cũng chỉ có 4 bức tường bao cũ nát trên khu đất 2m2 và 2 viên gạch đặt chéo dưới nền, không có cánh cửa. Đường ra nhà vệ sinh cỏ mọc um tùm, trơn và lầy lội. Bên trong thì ngổn ngang giấy bẩn và dường như không bao giờ được quét dọn. Đưa chúng tôi đi “tham quan”, thầy Hiệu trưởng Lê Văn Trung cũng không dám lại gần và bảo chúng tôi đừng ra vì… hôi lắm. Ông Trung cho biết, do là xã nghèo, công tác xã hội hóa gặp nhiều khó khăn nên nhà trường chưa có kinh phí xây dựng nhà vệ sinh đúng tiêu chuẩn. Hiện nay, tập thể giáo viên và học sinh nhà trường vẫn hằng ngày sử dụng nguồn nước mưa và nước giếng khơi.

Thực trạng nhà vệ sinh tạm bợ, không bảo đảm tiêu chuẩn cũng diễn ra phổ biến tại trường mầm non ở các xã khó khăn. Trường Mầm non xã An Bình (Nam Sách) có gần 400 học sinh với 4 điểm trường. Các điểm trường đều là nhà 2 tầng nhưng khu vực nhà vệ sinh không được xây khép kín. Mỗi lần cho các cháu đi vệ sinh, nếu trời mưa thì vô cùng bất tiện. Dẫn chúng tôi ra thăm khu vực vệ sinh của điểm trung tâm, cô Trần Thị Hồng, Phó Hiệu trưởng nhà trường cho biết: Điểm này có 3 lớp học sinh 5 tuổi với 86 em nhưng chỉ có một nhà vệ sinh cho nam, một nhà vệ sinh cho nữ. Theo chuẩn của trường học mầm non thì nhà vệ sinh phải được khép kín, có bên dành cho trẻ nam, trẻ nữ riêng và mỗi lớp phải có một nhà vệ sinh. Xã đã dành đất cho dự án xây dựng trường mầm non tập trung quy mô đạt chuẩn, song chưa có kinh phí thực hiện.

Theo tìm hiểu của chúng tôi, không ít khu vực nhà vệ sinh của các trường học ở các vùng nông thôn được xây dựng tách biệt với khu lớp học và không có giấy vệ sinh cho dù được thiết kế tự hoại hay không. Nhiều trường không duy trì được nguồn nước dội rửa thường xuyên nên khu vực nhà vệ sinh thường bốc mùi hôi hám. Cũng không thể phủ nhận một phần do sự thiếu ý thức của chính học sinh.

Ông Tăng Văn Hợp, Phó Chánh văn phòng Sở Giáo dục và Đào tạo cho biết: Nhiều trường học, chất lượng nhà vệ sinh còn thấp. Có trường hàng nghìn học sinh song chỉ có 1-2 nhà vệ sinh, không tổ chức dọn vệ sinh thường xuyên, hạn chế về nguồn nước sạch, bẩn thỉu, hôi hám… khiến nhiều học sinh đến trường không dám đi vệ sinh, ảnh hưởng đến tâm lý, sức khỏe của các em. Theo khảo sát của Sở Giáo dục và Đào tạo, toàn tỉnh hiện mới có 75% số công trình vệ sinh của các trường học bảo đảm theo quy định, tập trung vào các trường chuẩn, trường tiên tiến; 25% số công trình vệ sinh thiếu diện tích, xuống cấp, tạm bợ, thiếu nguồn nước sạch, việc dọn dẹp vệ sinh chưa thường xuyên... Để khắc phục tình trạng trên, Sở Giáo dục và Đào tạo đã giao cho phòng giáo dục và đào tạo cấp huyện các trường có các công trình vệ sinh chưa bảo đảm đề xuất phương án giải quyết. Sở đã tổ chức các mô hình điểm về “Ngày hội vệ sinh trường học” tại một số trường tiểu học, THCS nhằm giáo dục các em nhận thức đúng vai trò của vệ sinh cá nhân và vệ sinh môi trường, từ đó tích cực tham gia vào các hoạt động cải thiện hành vi, sử dụng và bảo quản tốt các công trình vệ sinh, giữ gìn môi trường trong sạch trong trường học cũng như gia đình và cộng đồng.

Sự bất cập của các công trình vệ sinh trong trường học đã ảnh hưởng không nhỏ đến môi trường sư phạm, tâm lý, sức khỏe của các em. Các trường, chính quyền địa phương cần tập trung các nguồn lực để giải quyết dứt điểm những yếu kém về cơ sở vật chất; đồng thời thường xuyên cắt cử người lau dọn khu vực vệ sinh, giáo dục nâng cao ý thức về vệ sinh cá nhân, bảo vệ môi trường cho học sinh.

NGỌC HÙNG - HOÀNG BIÊN