* Toàn tỉnh còn gần 700 phòng học dang dở do thiếu khoảng 257 tỷ đồng
Hưng Đạo là xã nghèo của thị xã Chí Linh. Hệ thống trường mầm non của xã nằm rải rác ở các khu dân cư, cơ sở vật chất xuống cấp, không đáp ứng được nhu cầu dạy và học. Thực hiện đề án kiên cố hóa trường lớp, tháng 11-2010, xã được phê duyệt xây dựng trường mầm non với quy mô 10 phòng học kiên cố cao tầng, kinh phí xây dựng khoảng 6,5 tỷ đồng. Trong đó, nguồn trái phiếu Chính phủ và ngân sách tỉnh hỗ trợ trên 1,5 tỷ đồng, còn lại do ngân sách thị xã và xã. Tháng 2-2011, công trình được khởi công, dự kiến đến tháng 12-2011 sẽ hoàn thành. Tuy nhiên, đến nay công trình vẫn còn dang dở. Hệ thống sân chơi, bãi tập, các công trình phụ trợ chưa có. Ông Phạm Khắc Toàn, Chủ tịch UBND xã cho biết: Đến nay, công trình mới chỉ thực hiện được khoảng 80% khối lượng. Nguyên nhân do thiếu vốn. Hưng Đạo là một xã thuần nông, ruộng chỉ canh tác được 1 vụ/năm. Nguồn thu ngân sách của xã một năm khoảng 300-400 triệu đồng, không đủ chí phí hoạt động, hằng năm cấp trên đều phải hỗ trợ. Để đẩy nhanh việc thực hiện đề án kiên cố hóa trường lớp, tỉnh chủ trương cho các xã có đất có thể đấu thầu lấy kinh phí. Tuy nhiên, với địa hình đồi núi hẹp, lại nằm trong vùng quy hoạch khu di tích Côn Sơn-Kiếp Bạc nên Hưng Đạo không có đất. Để có địa điểm xây trường mần non xã cũng phải chuyển ra xa khu dân cư trung tâm 2 km...

Những phòng học ở Trường Mầm non xã Kiến Quốc (Ninh Giang) được sơn hoàn thiện nằm chơ trọi giữa khu đất trống. Ông Nguyễn Văn Nam, Chủ tịch UBND xã cho biết: Vì không có vốn nên công trình đang tạm dừng. Công trình này khởi công từ năm 2009 trên diện tích 7.500m2 với quy mô 14 phòng học kiên cố cao tầng, kinh phí 8,7 tỷ đồng. Theo tiến độ, công trình phải hoàn thành và đưa vào sử dụng cuối năm 2010. Việc công trình bị chậm hơn 1 năm do nhiều nguyên nhân trong đó nguyên nhân chính là thiếu "vốn đối ứng". Công trình đã được cấp trên cấp hơn 5 tỷ đồng, huyện hỗ trợ 260 triệu đồng, nhưng phần xã hơn 3 tỷ đồng thì chưa "xoay" được. Xã đã trình lên huyện xin cho đấu thầu đất nhưng còn chờ phê duyệt. Cũng theo ông Nam, để xây dựng công trình, xã đã phải tự bỏ kinh phí san lấp mặt bằng và trên 500 triệu đồng đền bù giải phóng mặt bằng. Những khoản này khiến ngân sách xã đã khó khăn lại càng khó khăn.

Tình trạng các công trình trường học bị chậm tiến độ hoặc phải tạm dừng thi công đang diễn ra ở hầu hết các huyện, thành phố, thị xã trong tỉnh. Trong giai đoạn 2008-2012, toàn tỉnh có 4.792 phòng học cần được đầu tư xây dựng theo mục tiêu của Đề án 20. Đến nay, có 1.986 phòng học đã và đang xây dựng, mới chỉ đạt 59%. Năm 2008, tỉnh phê duyệt 91 dự án với 780 phòng học; năm 2010, tỉnh phê duyệt 65 dự án với 538 phòng học. Trong đó, mức hỗ trợ tối đa từ nguồn trái phiếu Chính phủ và ngân sách tỉnh với 1 phòng học mầm non là 360 triệu đồng; tiểu học, THCS 216 triệu đồng; còn phòng học bậc THPT đầu tư toàn bộ từ nguồn trái phiếu Chính phủ và ngân sách tỉnh. Ngay khi đề án triển khai, nhiều xã, phường, thị trấn trong tỉnh đã huy động mọi nguồn lực ưu tiên cho việc quy hoạch lại mạng lưới trường lớp gắn với việc kiên cố hóa, chuẩn hóa, tạo sự chuyển biến tích cực trong giáo dục, nhất là hệ thống các trường mầm non. Tuy nhiên, đến nay, còn gần 700 phòng học xây dở dang do thiếu kinh phí (khoảng 257 tỷ đồng). Nguyên nhân do giá vật liệu xây dựng, nhân công... biến động theo chiều hướng tăng, nguồn vốn từ ngân sách cấp xã đáp ứng không kịp thời. Nhiều địa phương gặp khó khăn trong việc huy động vốn để tạo mặt bằng xây dựng cũng như xây dựng phương án huy động vốn đối ứng cho công trình, nhất là những xã nghèo, nguồn thu thấp. 

Theo chủ trương của UBND tỉnh, mục tiêu đến tháng 7-2012, toàn bộ số dự án giáo dục đã được phê duyệt xây dựng theo Đề án 20 phải được hoàn thiện và đưa vào sử dụng. Qua thực tế cho thấy, để đạt được mục tiêu này cần sự nỗ lực, quyết tâm vào cuộc của các cấp, các ngành. Các huyện, thành phố, thị xã cần chỉ đạo các phòng, ban chuyên môn liên quan và các xã, phường, thị trấn được thụ hưởng đề án tập trung đôn đốc các nhà thầu hoàn thành công trình đúng kế hoạch, bảo đảm chất lượng và sớm đưa vào sử dụng. Rà soát nắm chắc tiến độ thực hiện dự án, cân đối các nguồn thu ưu tiên cho giáo dục. Những xã, phường, thị trấn có nguồn thu từ đấu thầu đất ưu tiên giải quyết tình trạng thiếu vốn cho các dự án giáo dục. Tỉnh cũng cần xem xét, bố trí vốn để hỗ trợ thêm các địa phương khó khăn, không có khả năng bố trí vốn đối ứng và tiếp tục đầu tư cho các trường còn nhiều phòng học tạm xuống cấp nghiêm trọng.

NGỌC HÙNG