Sau đợt rét đậm, rét hại kéo dài, thời tiết đang ấm trở lại. Khắp các địa phương trong tỉnh, bà con đang tranh thủ thời tiết để làm đất, gieo cấy lúa chiêm xuân cho kịp khung thời vụ. Tuy nhiên, nhiều nơi đã xảy ra tình trạng khan hiếm lao động thời vụ khiến cho giá dịch vụ làm đất, cấy đang bị đẩy lên cao. Không chỉ giá thuê nhân công cao mà người dân còn rất khó khăn để thuê được lao động.

Trên cánh đồng thôn Cẩm Lý, xã An Lâm (Nam Sách), bác Đinh Thị Thơ vừa nhanh tay cuốc đất đắp nốt chỗ bờ ruộng còn trống vừa cho biết: “Thời vụ đến nơi rồi mà tìm người làm khó quá. Nhà tôi chỉ có 4 sào ruộng nhưng các cháu đi học và đi làm xa  hết, hai vợ chồng đều già yếu, tôi tìm người cấy mà hai hôm nay hỏi cả thôn vẫn chưa tìm được. Có người đồng ý thì lại hẹn phải 5 - 6 hôm nữa mới cấy cho. Mạ đến tuổi cấy rồi, không tìm được người thì mạ sẽ bị già, ống".

Trên cánh đồng thôn Bùi Hạ, xã Lê Lợi (Gia Lộc), bác Nguyễn Thị Hồng, năm nay đã gần 70 tuổi nhưng vẫn phải ra đồng để cấy lúa trong tiết trời mưa rét. Trò chuyện với chúng tôi, bác Hồng cho biết: "Thuê người làm đất xong 3 ngày nay mà vẫn không tìm được người cấy, tôi đành phải đưa mạ ra đồng tự cấy chứ chờ thuê được người chả biết đến bao giờ. Nhà có 5 sào ruộng, các cháu đều đi làm công ty hết, không cấy thì sợ không kịp thời vụ".


Tình trạng thiếu lao động, tăng giá không chỉ ở khâu cấy mà cả khâu làm đất cũng vậy. Bác Nguyễn Văn Sáng ở thôn Phù Lịch, xã Nghĩa An (Ninh Giang) cho biết: “Ngay từ khi vào đầu vụ cấy, tôi đã nhận được rất nhiều “hợp đồng” của bà con trong làng, trong xã. Ai cũng muốn tôi làm trước để có thể cấy rải rác. Từ đầu vụ đến nay, tôi đã nhận được gần 20 mẫu. Có hôm vợ chồng tôi phải làm thông trưa để kịp có ruộng cấy cho người dân. Vợ tôi cũng phải học điều khiển máy cày, máy bừa để giúp đỡ những lúc tôi quá mệt”.

Để khắc phục tình trạng thiếu lao động hiện nay, mỗi người nghĩ ra một cách riêng. Bác Nguyễn Thị Mý ở thôn Do Nghĩa, xã Nghĩa An  cho biết: "Gia đình tôi và chị gái có 1,5 mẫu ruộng. Những năm trước đây, các con tôi còn cấy giúp nhưng 2 năm gần đây các cháu đứa thì đi học, đứa thì đi làm nên tôi và chị gái phải đổi công cấy cho nhau để cho kịp thời vụ và để đỡ vất vả". Còn chị Nguyễn Thị Hiền ở xã Ninh Thành (Ninh Giang) thì chọn giải pháp gieo vãi toàn bộ ruộng của gia đình. Chị Hiền cho biết: Với cách làm như vậy, tôi chỉ phải tỉa dặm. Việc tỉa dặm có thể làm trong khoảng thời gian dài, góp phần giảm áp lực về lao động.

Anh Nguyễn Đình Sơn, Chủ nhiệm HTX Dịch vụ Lê Lợi (Gia Lộc) cho biết: Nhiều năm gần đây tình trạng khan hiếm lao động thời vụ thường xuyên diễn ra tại địa phương. Cứ đến vụ cấy, vụ gặt là nhiều gia đình lại đôn đáo tìm người làm. Theo anh Sơn, nguyên nhân chính dẫn tới việc khan hiếm lao động thời vụ là do lực lượng lao động trẻ đều đi làm ăn xa, làm việc tại các nhà máy, xí nghiệp. Nhất là gần đây, nhiều phụ nữ trong gia đình đi làm giúp việc tại các thành phố nên ở nhà chỉ còn lại người già, trẻ nhỏ, việc cấy, gặt đều phải đi thuê... Năm nay thời tiết rét đậm, rét hại kéo dài nên ảnh hưởng không nhỏ tới tiến độ gieo cấy vụ chiêm xuân. Qua khảo sát tại một số huyện như Bình Giang, Ninh Giang, Tứ Kỳ... giá công cấy và làm đất năm nay tăng hơn năm trước trung bình từ 20 - 30%.  Cụ thể, giá cày đất bằng máy là 60 nghìn đồng/sào, làm hoàn thiện từ 150 - 170 nghìn đồng/sào, tăng hơn vụ trước 15 - 20 nghìn đồng. Còn giá cấy thì 250 - 280 nghìn đồng/sào, có nơi còn lên đến 300 nghìn đồng/sào, cao hơn vụ trước 30 - 50 nghìn đồng/sào.

Để khắc phục tình trạng thiếu lao động ngày càng trầm trọng như hiện nay, các gia đình cần lựa chọn phương thức thâm canh phù hợp. Thực hiện phương châm đổi công cho nhau; chọn giải pháp đi sớm, về muộn, tranh thủ làm buổi trưa.  Chọn gieo mạ trên sân, gieo vãi để giảm bớt các khâu. Về lâu dài, cần đẩy mạnh cơ giới hóa trong nông nghiệp. Hiện ở một số tỉnh lân cận đã có máy cấy. Nông dân và các cơ quan chức năng cần tìm hiểu và đưa về địa phương để góp phần giảm bớt áp lực về thời vụ như hiện nay.

HÀ THỦY