Theo số liệu từ Cục Trồng trọt, trong năm 2011, thực
hiện Nghị quyết 11 của Chính phủ về tăng 1 triệu tấn thóc, ngành Nông
nghiệp đã chỉ đạo tăng thêm 500.000ha lúa vụ 3 ở đồng bằng sông Cửu
Long. Nhờ sản lượng tăng đạt mức kỷ lục, lúa gạo vươn lên trở thành một
trong bốn mặt hàng nông sản đạt kim ngạch xuất khẩu trên 3 tỷ USD, cùng
với thủy sản, đồ gỗ và cao su.
Ông Nguyễn Trí Ngọc, Cục trưởng Cục Trồng trọt cho
biết, ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, xâm nhập mặn càng trở nên rõ rệt
hơn trong khi diện tích ruộng đất hạn chế mà tốc độ tăng trưởng dân số
của nước ta mỗi năm thêm 1 triệu người. Do đó, năm 2012 được đánh giá là
năm khó khăn của sản xuất lúa gạo.
Chính vì vậy, Cục Trồng trọt xác định mục tiêu xuất
khẩu gạo năm 2012 giữ vững ở mức 6,8 triệu tấn và tập trung vào nâng cao
chất lượng hạt gạo. Trong đó bố trí lại cơ cấu mùa vụ, miền Bắc tập
trung vào làm trà Xuân muộn, khu vực Đồng bằng sông Cửu Long tập trung
vào vụ Thu Đông. Đồng thời sử dụng cơ cấu giống một cách hợp lí.
“Trong vụ Xuân 2012, chúng tôi đã yêu cầu mỗi địa
phương chỉ xuống tối đa 5 giống lúa và không quá 20% diện tích/giống để
đảm bảo nguồn giống tốt và tập trung”, ông Nguyễn Trí Ngọc cho biết.
Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn
(NNPTNT) Cao Đức Phát nhấn mạnh, từ nay đến năm 2016, Bộ tiếp tục đầu
tư cho công tác nghiên cứu, chọn tạo giống lúa. Hiện tại Bộ đã phê duyệt
và triển khai thực hiện 8 đề tài cấp Bộ về chọn tạo lúa thuần và lúa
lai với tổng kinh phí gần 30 tỷ đồng. Mục tiêu là chọn tạo ra các giống
lúa có năng suất cao (tăng 15 – 20%), chất lượng tốt, có khả năng chống
chịu với sâu bệnh và điều kiện bất thuận, thích hợp với các vùng sinh
thái khác nhau. Riêng đối với vùng Đồng bằng sông Cửu Long, tập trung
nghiên cứu chọn tạo giống lúa phục vụ xuất khẩu, có năng suất trên 6,5
tấn/ha trong vụ Đông Xuân, hạt gạo dài trên 7mm, trong và hàm lượng
amylose khoảng 20%, đảm bảo tiêu chuẩn xuất khẩu.
Đẩy mạnh xây dựng thương hiệu
Trong bối cảnh hội nhập kinh tế, việc xây dựng thương
hiệu gạo xuất khẩu là hết sức cấp thiết để tạo sức cạnh tranh, đưa lúa
gạo Việt Nam đứng vững trên thị trường quốc tế, đặc biệt là thâm nhập
một số thị trường khó tính như Mỹ và châu Âu.
Để xây dựng thương hiệu gạo xuất khẩu, Bộ NNPTNT đã
đề ra một số giải pháp cụ thể như tổ chức sản xuất lúa hàng hóa tập
trung, xây dựng những cánh đồng mẫu lớn, canh tác theo tiêu chuẩn GAP,
nhằm tạo ra khối lượng lúa gạo lớn và đồng bộ.
Bên cạnh đó, phát triển công nghệ sau thu hoạch, xây
dựng quy chuẩn về các nhà máy xay xát gạo xuất khẩu, hệ thống kho dự trữ
gạo.... Đồng thời, hình thành hệ thống thu mua lương thực, khuyến khích
hợp đồng tiêu thụ giữa doanh nghiệp chế biến xuất khẩu và người sản
xuất. Trên cơ sở đó, công ty kinh doanh lúa gạo chịu trách nhiệm về
thương hiệu của công ty.
Để tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động này, Bộ
NNPTNT đã ban hành Quyết định số 2049/QĐ-BNN-CB ngày 6-9-2011 phê duyệt
quy hoạch hệ thống phân phối lương thực Việt Nam đến năm 2020, định
hướng đến năm 2030. Ngoài ra, Bộ NNPTNT cũng đang hoàn thiện trình Thủ
tướng Chính phủ ban hành quyết định về chính sách thúc đẩy liên kết sản
xuất chế biến tiêu thụ nông sản trong đó có mặt hàng lúa gạo nhằm kết
hợp chặt chẽ bốn nhà: Nhà nông – nhà khoa học – doanh nghiệp – Nhà nước.
Bộ trưởng Cao Đức Phát cho biết thêm, thông qua hoạt
động xúc tiến thương mại, Bộ sẽ xây dựng nhiều thương hiệu gạo đặc sản
trong nước gắn liền với chỉ dẫn địa lí như gạo tám xoan Hải Hậu, gạo
thơm Chợ Đào… Đối với thị trường Mỹ và châu Âu, trong năm 2012 cũng như 5
năm tới, Bộ NNPTNT không đặt mục tiêu cụ thể về số lượng nhưng phấn đấu
tăng lượng xuất khẩu vào các thị trường này. Trong đó, thị trường Mỹ
chủ yếu là gạo chất lượng cao như gạo thơm, Jasmine; còn thị trường châu
Âu là gạo 5% tấm, gạo nếp.
Đỗ Hương (Chinhphu)