Nhiều thanh niên đi lễ hội cũng “nhiệt tình” xem bói. Ảnh chụp tại Côn Sơn (Chí Linh)

Tỉnh Hải Dương hiện có hơn 1.000 di tích lịch sử, văn hoá, trong đó có hơn 140 di tích xếp hạng quốc gia. Hằng năm, nhất là dịp sau Tết Nguyên đán, có nhiều lễ hội. Hầu như làng nào, xã nào cũng có lễ hội. Mặc dù các cơ quan chức năng, các địa phương đã có nhiều cố gắng trong việc tổ chức, quản lý lễ hội, nhưng ở nhiều nơi vẫn còn tồn tại những hoạt động thiếu lành mạnh, các tệ nạn xã hội chưa được khắc phục triệt để.

Đầu xuân Canh Dần 2010, tới một số lễ hội truyền thống ở các huyện như Chí Linh, Kinh Môn, Cẩm Giàng, Ninh Giang, Thanh Hà..., chúng tôi thấy hiện tượng mê tín dị đoan vẫn còn phổ biến và hoạt động công khai. Nhiều lễ hội diễn ra cảnh rút thẻ có thu tiền. Thẻ là những mảnh giấy phô-tô-cóp-py, trong đó có ghi những lời dự đoán về sức khỏe, cầu danh, cầu lợi, chuyện nhân duyên, nhà đất, mồ mả… Ở một số sân chùa như chùa Đen, chùa Trông (Ninh Giang), chùa Đông Ngọ (Thanh Hà)... chỗ nào cũng thấy tụm năm, tụm ba để giải thẻ. Có nhiều người cầm tập thẻ to trên tay mời chào khách. Bên cạnh việc rút thẻ, tình trạng gọi hồn, bói toán... cũng xuất hiện ở một số lễ hội.

Tại lễ hội Côn Sơn (Chí Linh) vào sáng ngày 2-3 (tức ngày 18 tháng giêng), một số người ngang nhiên đặt tấm biển quảng cáo "xem bói, xem tướng" ở cổng vào khu di tích và luôn tấp nập người đặt tiền để được "thầy" phán mà không hề bị lực lượng chức năng nào xử lý (?). Tại điểm xem bói ở sau đền Tranh (Ninh Giang), khách đến xem bói ngồi chờ chật cả khoảng sân phía trước, trong nhà các "thầy" đang bận bịu thuyết giảng về số phận của khách qua các con bài, vân bàn tay. Sau khi xem một quẻ cho tôi với giá 30 nghìn đồng, ông "thầy" mới ngoài 20 tuổi cho biết, hậu vận tốt đẹp nhưng phải "giải hạn" và ngỏ ý "thầy sẽ giải giùm bằng việc thắp hương xin cho con suốt trong  năm". Nếu đồng ý giải hạn, số tiền của tôi sẽ tốn là: mỗi ngày một thẻ hương, một năm 365 thẻ, "thầy" tính ra tiền gần 2 triệu đồng... Đáng buồn, ở nhiều lễ hội, các trò chơi như chọi gà, cờ tướng, quay số trúng thưởng... đã trở thành các sới bạc được "bảo kê". Ngoài ra, các chiếu bạc ăn theo hội làng, mức độ sát phạt không nhỏ, thì chỗ nào cũng có. Khi đề cập đến vấn đề này, lãnh đạo một số địa phương cho rằng, đó là trò vui chơi, giải trí, một năm mới có một lần, nên không ngăn cấm. Ngay ở cổng khu di tích An Phụ-Kính Chủ (Kinh Môn), lúc nào cũng có 2 - 3 chiếu bạc chơi công khai,  với các trò như xóc đĩa, cua cá, đỏ đen... Lễ hội Văn miếu Mao Điền (Cẩm Giàng) năm nay tấp nập khách thập phương. Tuy nhiên, lối vào Văn miếu thường xuyên bị tắc nghẽn do nhiều người tập trung chơi các trò cờ bạc ăn tiền như xóc đĩa, ném vòng, cờ thế, bài tây, bầu cua... Có những sới bạc ngang nhiên chơi ngay trong khu vực lễ hội. Các nhà cái cùng đám cò mồi dụ dỗ, chèo kéo nhiều thanh niên, thậm chí cả trẻ em và phụ nữ      tham gia.

Ở những lối đi vào đền hoặc chùa tại các địa phương, nhiều trẻ em từ 3 đến 7 tuổi, người già lăn lê xin tiền, rất phản cảm và làm phiền du khách. Tại các điểm trông giữ xe máy, năm nay không còn tình trạng quá tải nhưng tình trạng “siết giá” vẫn tái diễn. Mặc dù UBND tỉnh đã công bố về việc thu lệ phí giữ xe đối với các phương tiện, nhưng hầu hết các bãi đều để tấm bảng giá úp vào tường. Tại đền Kiếp Bạc (Chí Linh), anh Chu Văn Thành, đến từ Bắc Giang, cho biết, khi cho xe vào bãi, anh thấy tấm bảng giá 2.000  đồng nhưng lúc quay trở ra lại không thấy tấm bảng nữa, giá vé gửi xe lên đến 10 nghìn đồng. Còn tại đền Tranh, giá trông giữ xe ô-tô phổ biến từ 15 nghìn đến 20 nghìn đồng/xe. Các điểm kinh doanh dịch vụ giữ xe đều nêu lý do là do phải thuê mặt bằng hàng chục triệu đồng nên giá trông xe phải tăng cao. Ngoài một số điểm do UBND phường, xã, thị trấn đứng ra tổ chức trông giữ, một số hộ dân cũng tận dụng lề đường trước nhà để biến thành bãi giữ xe. Có điểm lễ hội, giá giữ xe ô-tô 4 đến 12 chỗ lên tới... 50 nghìn đồng. Ở hầu hết các di tích, trong tỉnh đều xuất hiện dịch vụ đổi tiền lẻ cho khách. Tiền lẻ ở đây có mệnh giá 200 đồng và 500 đồng. Mức giá đổi chung là 10 nghìn đồng tiền chẵn đổi lấy 8 nghìn đồng tiền lẻ. Tuy nhiên, gần đây đã xuất hiện tình trạng gian dối trong dịch vụ đổi tiền này ở đền Tranh, đền Sượt (TP Hải Dương). Do khách muốn đổi tiền nhanh, lại chủ quan không kiểm tra lại, dẫn đến việc người đổi tiền kẹp sẵn từng tập và bớt đi nhiều tờ.

Tại một số lễ hội lớn trong tỉnh, người dân tận dụng mọi diện tích để tổ chức kinh doanh, số hàng ăn, quán giải khát, quầy bán đồ lưu niệm, quầy bán đồ lễ... mọc chi chít, lộn xộn, mất vệ sinh ngay trên đường đi, bao vây các khu di tích. Giá các sản phẩm, dịch vụ cúng lễ ở khu di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc cao "ngất ngưởng": Từ 300 đến 400 nghìn đồng một con gà luộc, 70 nghìn đồng 1 đĩa xôi gấc, mâm tiền vàng có giá  từ vài trăm đến tiền triệu… Do tâm lý ngại mặc cả khi  mua lễ cúng, nên hầu hết du khách đều phải “bấm bụng” mua với giá bất hợp lý. Nếu khách đã chuẩn bị sẵn lễ, muốn thuê người bê cũng phải chi từ 50 đến 100 nghìn đồng, tùy số lượng lễ và thời điểm đông người hay không. Một số người còn nghĩ ra cách không bán mà chỉ nhận tiền lì xì may mắn của du khách, do đó không ít khách hành hương dù không bỏ tiền mua nhưng đã lỡ nhận lộc may mắn buộc phải bỏ số tiền không nhỏ để "lì xì". Có người cho tiền ít sẽ nhận được lời văng tục. Cạnh các bàn thờ chính, một vài anh hoặc chị nhã nhặn mời khấn thuê với giá vài chục nghìn đồng, hoặc chỉ xin “giọt dầu” (1- 2 nghìn đồng tiền lẻ lên bàn thờ). Nhưng sau đó, đưa cho khách tờ 500 đồng còn mới gấp tư, nói khi về qua sông thì vứt xuống để giải hạn và xin “phí” 50 nghìn đồng…

Ý thức tham gia giao thông, giữ gìn vệ sinh môi trường của người dân địa phương và du khách tham quan di tích cũng còn nhiều bất cập. Các cửa hàng kinh doanh của các hộ dân bày lấn hết đường đi. Tại khuôn viên đền, chùa, nhưng nhiều du khách sẵn sàng ngồi ăn uống tại bất cứ khoảng trống nào, sau đó xả rác tại chỗ. Do thiếu nhà vệ sinh nên những nơi nào có cây cối che kín  một chút là trở thành nơi… đi tiểu của nhiều du khách.

Lễ hội là dịp tôn vinh truyền thống văn hóa tốt đẹp, khơi dậy lòng yêu quê hương, đất nước, tinh thần tự hào dân tộc, hướng về cội nguồn của mỗi người dân. Đề nghị chính quyền các địa phương, ban, ngành chức năng phối hợp với các tổ chức xã hội tuyên truyền sâu rộng thực hiện nếp sống văn minh trong các lễ hội; tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý các vi phạm; chỉ đạo việc tổ chức lễ hội gắn với thực hiện cuộc vận động "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư", loại trừ các tiêu cực để lễ hội diễn ra an toàn, vui tươi và đậm đà bản sắc dân tộc.

Nhóm PV Ban kinh tế