Trong thu ngân sách nhà nước, thuế ngoài quốc doanh (NQD) khó thu nhất. Tuy chiếm tỷ trọng không cao trong tổng thu ngân sách nhưng thuế NQD luôn có sự biến động, chịu ảnh hưởng trực tiếp các tác động khách quan như biến động giá cả thị trường, thiên tai, dịch bệnh… Bên cạnh những tổ chức, cá nhân chấp hành tốt pháp luật thuế, còn có một bộ phận không nhỏ luôn tìm cách trốn thuế, gian lận thuế, dẫn đến thất thu thuế, đặc biệt là các đối tượng nộp thuế (ĐTNT) hoạt động kinh doanh thương nghiệp, dịch vụ áp dụng tính thuế theo hình thức kê khai, khi người tiêu dùng không có thói quen yêu cầu lấy hoá đơn mua hàng. Các cơ sở kinh doanh xe máy thường xuất hoá đơn ngang bằng với giá niêm yết nhưng lại thấp hơn nhiều so với giá bán thực tế; việc quy định giá tính lệ phí trước bạ để làm căn cứ truy thu thuế giá trị gia tăng (GTGT) không sát thực tế (thường là thấp hơn giá thị trường), dẫn đến tình trạng số thuế GTGT đầu vào không được khấu trừ lớn. Các cơ sở kinh doanh vật liệu xây dựng, trang trí nội thất, kinh doanh đồ điện, tạp hoá, xăng dầu, thuốc chữa bệnh... không xuất hoá đơn cho người tiêu dùng nhưng lại tìm mối xuất hoá đơn cho các đối tượng có nhu cầu sử dụng hoá đơn để thu lợi bất chính, tạo điều kiện cho các đối tượng khác tiếp tục trốn thuế. Việc quản lý các ĐTNT trong khu vực NQD qua chế độ tài chính kế toán tự khai, tự chịu trách nhiệm ít tác dụng do chủ cơ sở kinh doanh và người làm kế toán thường là anh, em, bà con ruột thịt nên không thể đối chứng, khống chế lẫn nhau... Nhận thức được những khó khăn trong công tác quản lý, tổ chức thu thuế NQD nên thời gian qua, ngành thuế tỉnh đã tích cực phối hợp với các ngành liên quan triển khai nhiều biện pháp để thu sắc thuế này và đạt những kết quả khả quan.

Hằng năm, ngay từ đầu năm, ngành thuế tỉnh đã tổ chức giao nhiệm vụ thu và ký kết giao ước thi đua đến từng đơn vị. Hằng tháng, hằng quý đánh giá tình hình thực hiện nhiệm vụ nhằm đề ra mục tiêu phấn đấu và kịp thời có các biện pháp chỉ đạo tích cực, hiệu quả. Phối hợp chặt chẽ với hội đồng tư vấn thuế xã, phường, thị trấn làm tốt các khâu trong quy trình quản lý thu thuế để xác định mức thuế ổn định cho các hộ kinh doanh. Quản lý kê khai thuế kết hợp với việc đăng ký thuế để cấp mã số thuế cho người nộp thuế nhằm theo dõi, giám sát sự biến động của doanh nghiệp và hộ kinh doanh, bảo đảm 100% số đối tượng có hoạt động sản xuất, kinh doanh được đưa vào diện quản lý thu thuế. Tập trung kiểm tra các chỉ tiêu kê khai như doanh thu lớn nhưng số thuế nộp ít, có cùng quy mô kinh doanh nhưng số thuế nộp ít hơn... hoặc những lĩnh vực có dấu hiệu, tiềm ẩn kê khai không đủ. Đánh giá chất lượng kê khai thuế hằng tháng của từng người nộp thuế, chất lượng kiểm tra hồ sơ kê khai của từng đội thuế, từng cán bộ thuế. Xử lý nghiêm việc nộp chậm, không nộp tờ khai thuế. Tăng cường công tác kiểm tra việc tuân thủ pháp luật thuế của các doanh nghiệp, kiểm tra thuế kết hợp với kiểm tra giá, tập trung vào các doanh nghiệp lớn có dấu hiệu vi phạm, các doanh nghiệp kinh doanh các mặt hàng có mức độ tăng giá cao, các doanh nghiệp âm thuế GTGT liên tục kéo dài nhưng không hoàn thuế.

Thực hiện đề án "Tăng cường quản lý chống thất thu ngân sách trong lĩnh vực thuê đất, thuế tài nguyên và phí bảo vệ môi trường", năm qua, 100% số tổ chức, cá nhân đã tự giác chấp hành chế độ hóa đơn chứng từ, kê khai sản lượng cát, sỏi... khai thác hằng tháng để nộp thuế, phí bảo vệ môi trường theo quy định. Đối với các tổ chức, cá nhân khai thác tài nguyên không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ chế độ kế toán và các trường hợp khai thác nhỏ lẻ phân tán, kiên quyết thực hiện theo giá tính thuế tài nguyên của UBND tỉnh và xử phạt vi phạm theo quy định. Qua đó, phát hiện 43 doanh nghiệp "ma" được thành lập để buôn bán hóa đơn GTGT bất hợp pháp. Số hóa đơn của các doanh nghiệp "ma" này bán cho các doanh nghiệp khác có mục đích hợp pháp hóa nguồn gốc của các loại hàng hóa, chủ yếu là vật liệu xây dựng. Ngành thuế đã phối hợp lực lượng công an tỉnh và các ngành liên quan truy thu, xử phạt hành vi gian lận thuế gần 10 tỷ đồng. Bên cạnh đó, tiếp tục phân cấp các doanh nghiệp NQD cho các huyện, thành phố quản lý nhằm tạo điều kiện cho việc quản lý thuế được sâu sát, kịp thời. Thực hiện tốt công tác ủy nhiệm thu cho tất cả các xã, phường, thị trấn. Không ngừng nâng cao chất lượng công tác tuyên truyền, hỗ trợ, đối thoại trực tiếp với ĐTNT để kịp thời giải đáp các vướng mắc phát sinh. Với sự nỗ lực của cơ quan thuế và chính quyền địa phương trong việc triển khai các biện pháp thực hiện, công tác quản lý thu đối với khu vực kinh tế NQD đã dần đi vào nền nếp, số thuế tăng lên đáng kể trên cả phương diện số hộ quản lý thuế và mức thuế, đặc biệt đã hạn chế được các biểu hiện tiêu cực, gây phiền hà, sách nhiễu đối với các ĐTNT, không để xảy ra tình trạng ĐTNT viết đơn nghỉ tràn lan để xin miễn thuế. Năm 2009, tổng thu ngân sách nội địa trên địa bàn tỉnh đạt 3.445 tỷ đồng. Trong đó chỉ tiêu thuế NQD đạt hơn 380 tỷ đồng, vượt 26,7% dự toán năm, tăng 55,4% so với năm 2008; 100% số đơn vị được giao dự toán thu từ khu vực NQD đều hoàn thành và vượt dự toán. Riêng 2 tháng đầu năm nay, thu từ khu vực công thương nghiệp và dịch vụ NQD đạt gần 108 tỷ đồng, bằng 25% dự toán năm, tăng 44% so với cùng kỳ năm trước.

NGỌC QUẾ